به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم، یک مسئول آموزشوپرورش که از خانوادهای شهیدپرور و ایثارگر برخاسته است، میگوید: اگر قرار است فرهنگ ایثار و مسئولیتپذیری به نسل نوجوان منتقل شود، این مسیر از کلاس درس، رفتار مدیران و صداقت در عمل میگذرد، نه از شعار و کلیشه.
آموزشوپرورش امروز بیش از هر زمان دیگری در خط مقدم مواجهه فرهنگی با نسل نوجوان و جوان قرار دارد؛ نسلی پرسشگر که با زبان شعار ارتباط نمیگیرد و به دنبال الگوهای واقعی و قابل لمس است.
در چنین شرایطی، مدیران و مسئولانی که خود با فرهنگ ایثار زیستهاند، میتوانند روایتگران صادقتری از این ارزشها باشند.
در این گفتوگو، با یکی از مسئولان آموزشوپرورش که پیشینه خانوادگی او با مجاهدت، مبارزه و تقدیم شهید در راه انقلاب اسلامی گره خورده است، درباره نقش تجربه زیسته ایثار در مدیریت آموزشی، چالشهای فرهنگی نسل جدید و مسئولیت آموزشوپرورش در تربیت آیندهسازان کشور به گفتوگو نشستهایم.
سابقه خانوادگی شما در عرصه ایثار و شهادت چه نقشی در شکلگیری نگاه فرهنگی و مدیریتیتان داشته است؟
بیتردید ریشههای خانوادگی در حوزه ایثار و شهادت نقش عمیقی در شکلگیری نظام فکری، ارزشی و مدیریتی من داشته است. زندگی در فضایی که ایثار، مسئولیتپذیری و ترجیح منافع جمعی بر فردی یک اصل بوده، باعث شده نگاه من به فرهنگ و مدیریت، نگاهی تعهدمحور و مردمپایه باشد.
به نظر شما فرهنگ ایثار و شهادت در شرایط امروز جامعه چگونه باید به نسل جوان منتقل شود؟
انتقال این فرهنگ نیازمند زبان روز، صداقت و دوری از شعارزدگی است. نسل جوان زمانی با این مفاهیم ارتباط برقرار میکند که آنها را در رفتار مسئولان، سبک زندگی واقعی و الگوهای قابل لمس ببیند، نه صرفاً در قالب گفتار رسمی.
چه آسیبهایی در انتقال این مفاهیم به نسل جدید وجود دارد؟
تحریف مفاهیم، استفاده ابزاری از ارزشها، تکرار کلیشهای و بیتوجهی به پرسشها و دغدغههای واقعی جوانان از مهمترین آسیبهاست که میتواند باعث فاصله گرفتن نسل جدید از این گفتمان شود.
مهمترین اولویتهای فرهنگی استان در شرایط کنونی چیست؟
تقویت هویت فرهنگی بومی، افزایش امید اجتماعی، توجه به نسل نوجوان و جوان، و پیوند فرهنگ با زیست واقعی مردم از اولویتهای اصلی فرهنگی استان است.
مهمترین چالشهای فرهنگی استان را چه میدانید؟
پراکندهکاری، موازیکاری نهادی، کمرنگ بودن ارزیابی اثربخشی برنامهها و فاصله میان سیاستگذاری فرهنگی و میدان عمل از چالشهای جدی است.
نقش نخبگان فرهنگی در تصمیمسازی و اجرای برنامههای فرهنگی را چگونه ارزیابی میکنید؟
نخبگان فرهنگی سرمایههای فکری جامعهاند. اگر بهصورت واقعی و نه تشریفاتی در تصمیمسازی و اجرا مشارکت داده شوند، کیفیت و اثرگذاری فعالیتهای فرهنگی بهطور محسوسی افزایش مییابد.
تا چه حد به مشارکت مردمی در مدیریت و اجرای فعالیتهای فرهنگی باور دارید؟
باور دارم فرهنگ بدون مردم معنا ندارد. مشارکت مردمی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است و هر برنامهای که از دل مردم برنیاید، ماندگار نخواهد بود.
نقش رسانهها را در تبیین و ترویج ارزشهای فرهنگی بهویژه فرهنگ ایثار و شهادت چگونه میبینید؟
رسانهها نقش کلیدی در روایت درست، جذاب و اقناعی این ارزشها دارند و میتوانند با روایتهای انسانی و واقعی، پیوند نسل جدید با این مفاهیم را تقویت کنند.
به نظر شما رسانهها تا چه اندازه در معرفی الگوهای واقعی فرهنگی موفق بودهاند؟
در برخی موارد موفقیتهایی حاصل شده، اما هنوز فاصله زیادی تا معرفی گسترده و مستمر الگوهای واقعی، مردمی و قابل الگوگیری وجود دارد.
فضای مجازی را در حوزه فرهنگ بیشتر فرصت میدانید یا تهدید؟
فضای مجازی هم فرصت است و هم تهدید؛ اما در صورت مدیریت هوشمندانه، تولید محتوای قوی و حضور فعال نیروهای فرهنگی، میتوان آن را به فرصتی بزرگ برای گفتمانسازی فرهنگی تبدیل کرد.
مهمترین آسیب یا ضعف فعالیتهای فرهنگی در شرایط فعلی کشور چیست؟
نبود انسجام، نگاه کوتاهمدت و غفلت از ارزیابی اثرگذاری واقعی برنامهها از مهمترین ضعفهاست.
کدام اقدام یا تصمیم فرهنگی در دوران مسئولیتتان برای شما رضایتبخشتر بوده است؟
اقداماتی که منجر به میدانداری جوانان و اعتماد به نیروهای مردمی شده، برای من رضایتبخشترین تجربهها بوده است.
اگر امکان اصلاح یک سیاست فرهنگی را داشتید، کدام حوزه را در اولویت قرار میدادید؟
اولویت را به اصلاح نظام برنامهریزی فرهنگی با محوریت نوجوانان و جوانان و پرهیز از نگاه دستوری میدادم و قطعا با استفاده مجدانه از این نگاه به پیشگیری از آسیب های اجتماعی می پرداختم.
مهمترین پیام شما به جوانان و فعالان فرهنگی استان چیست؟
باور به اثرگذاری، امید به آینده و عمل خالصانه سه کلید اصلی موفقیت در عرصه فرهنگ است؛ شما موتور محرک تحول فرهنگی هستید. همچنین باور پذیری و مثبت اندیشی نسبت به ارزش ها و کشور عزیزمان و نظام مقتدر اسلامی و جمهوری اسلامی ایران و توجه به فرامین ولی امرمان مقام معظم رهبری حفظه الله تعالی و نفی طاغوت و باور به والعاقبه للمتقین
فرهنگ ایثار و مسئولیتپذیری اجتماعی را در یک جمله چگونه تعریف میکنید؟
فرهنگ ایثار یعنی «دیدن درد دیگران بهعنوان مسئولیت شخصی و عمل کردن بدون انتظار و چشم داشت».
به چه شیوههایی مسئولین استان، از جمله نمایندگان مجلس و مدیران ارشد، میتوانند با تکیه بر شایستهسالاری و پرهیز از ملاحظات غیرکارشناسی، از توان نخبگان و افراد کاربلد در مسیر توسعه استان بهره بگیرند؟
استفاده مؤثر و هدفمند از ظرفیت افراد نخبه و باتجربه، مستلزم نگاهی عالمانه، منصفانه و آیندهنگر از سوی مسئولین استان است. در این مسیر، شناسایی و بهکارگیری نخبگان باید بر پایه علم، تجربه، تخصص، تعهد و کارنامه عملی روشن انجام گیرد، نه بر اساس روابط، ملاحظات شخصی یا مصلحتسنجیهای مقطعی. بیتردید، علم و تجربه بهخودیِ خود منشأ مقبولیت، اعتماد عمومی و مشروعیت اجتماعی هستند و میتوانند کیفیت تصمیمگیریها و کارآمدی مدیریت را ارتقا دهند.
پرهیز از ملاحظهکاریهای غیرضروری و تمرکز بر توانمندیهای واقعی افراد، نقش مهمی در شکوفایی سرمایه انسانی استان دارد. همچنین لازم است از برچسبزنیهای بیمورد، قضاوتهای شتابزده و تصمیمگیریهای فاقد پشتوانه پژوهشی و کارشناسی پرهیز شود؛ چرا که این رویکردها نهتنها موجب تضعیف انگیزه نخبگان میشود، بلکه هزینههای جبرانناپذیری را به روند توسعه تحمیل میکند.
در این میان، نمایندگان مردم شریف استان در مجلس شورای اسلامی، استاندار و سایر مسئولین استانی وظیفهای خطیر بر عهده دارند؛ آنان باید قاطعانه و آگاهانه پشت افراد پاکدست، بیحاشیه، کاربلد و برخوردار از علم و تخصص بایستند و از آنان حمایت کنند. حمایت از شایستگان، نهتنها یک وظیفه مدیریتی، بلکه مسئولیتی اخلاقی و اجتماعی است. بیتردید، ترجیح منافع زودگذر یا دنیوی دیگران بر حق و شایستهسالاری، تصمیمی است که پیامدهای آن فراتر از امروز بوده و نباید آخرت را فدای دنیای دیگران کرد.
توجه به پیشینه حرفهای، سوابق اجرایی، سلامت عملکرد، و ارتباطات مؤثر و سالم افراد، در کنار ایجاد بانک جامع نخبگان، استفاده از خرد جمعی، میدان دادن به نقد سازنده و اعتماد به مدیران متخصص در سطوح مختلف، میتواند مسیر توسعه پایدار استان را هموار سازد.
در نهایت، هرگاه شایستهسالاری جایگزین سلیقهمحوری شود و علم، تجربه و تعهد معیار اصلی انتخابها قرار گیرد، سرمایه انسانی به مهمترین پشتوانه مدیریت تبدیل شده و اعتماد عمومی، که ارزشمندترین سرمایه اجتماعی است، تقویت خواهد شد.
آنچه از این گفتوگو برمیآید، تأکید بر این واقعیت است که آموزشوپرورش تنها یک نهاد آموزشی نیست، بلکه یکی از اصلیترین میدانهای تربیت فرهنگی و اجتماعی نسل آینده بهشمار میرود. انتقال فرهنگ ایثار و مسئولیتپذیری، بیش از هر چیز نیازمند صداقت، الگو بودن مدیران و اعتماد به نوجوانان و جوانان است.
این مسئول آموزشوپرورش معتقد است هر جا نگاه مردمی، اعتماد به نیروهای جوان و پیوند آموزش با واقعیتهای زندگی دانشآموزان تقویت شود، امید اجتماعی افزایش یافته و ارزشهای انقلاب اسلامی بهصورت پایدار و ماندگار در نسل جدید نهادینه خواهد شد.
مصاحبه از پناهی فر
