به گزارش پایگاه اطلاعرسانی نسیم قم، دکتر سیدمحمدحسین دهناد، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر قم، در دویستوبیستوسومین جلسه رسمی و علنی شورای اسلامی شهر مقدس قم، با تشریح پیشینه، وضعیت اجرایی و اهمیت راهبردی پروژه قطار سریعالسیر تهران ـ قم ـ اصفهان، بر ضرورت تعیین تکلیف زیرساختهای احداثشده و تسریع در تکمیل این طرح تأکید کرد و گفت: در صورت وجود اراده جدی در وزارت راه و شهرسازی و دولت، قطعه قم ـ اصفهان با طول ۲۴۵ کیلومتر، با انجام اقدامات تکمیلی و احداث ایستگاه مربوطه، در کمتر از شش ماه قابل تکمیل و بهرهبرداری است.
وی با اشاره به پیشینه این ابرپروژه حملونقلی اظهار کرد: طرح اولیه قطار سریعالسیر تهران ـ قم ـ اصفهان به حدود دو دهه قبل بازمیگردد و در قالب مسیری به طول تقریبی ۴۱۰ کیلومتر تعریف شده است که شامل ۱۶۵ کیلومتر در محور تهران ـ قم و ۲۴۵ کیلومتر در محور قم ـ اصفهان میشود. همچنین در طراحی این پروژه، احداث ایستگاهی اختصاصی در فرودگاه بینالمللی امام خمینی(ره) پیشبینی شده است.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر قم با اشاره به تأمین مالی خارجی این پروژه در مراحل اولیه افزود: در مقطعی، تأمین مالی طرح از طریق فاینانس یک شرکت چینی و با رقمی در حدود ۱۸ میلیارد یوان دنبال شد که زمینه پیشرفت قابل توجه عملیات اجرایی را فراهم کرد. بر اساس گزارشهای ارائهشده، حدود ۸۰ درصد عملیات روسازی مسیر قم ـ اصفهان انجام شده است؛ با این حال، روسازی انجامشده به معنای تکمیل خط و آماده بودن آن برای بهرهبرداری نیست و مراحل نهایی، از جمله ریلگذاری و تکمیل زیرساختهای مرتبط، باید تعیین تکلیف شود.
دهناد با اشاره به توقفهای طولانیمدت پروژه تصریح کرد: وقفههای چندساله در اجرای طرح، احتمال فرسودگی و افت کیفیت بخشهایی از زیرساختهای احداثشده را افزایش داده است؛ ازاینرو، پیش از ادامه عملیات اجرایی، ارزیابی فنی وضعیت موجود، بررسی میزان انطباق زیرساختها با الزامات بهرهبرداری و تعیین اقدامات اصلاحی ضروری است تا از تحمیل هزینههای مضاعف جلوگیری شود.
مکانیابی ایستگاه قطار سریعالسیر قم بر مبنای اتصال شبکههای حملونقل عمومی
عضو شورای اسلامی شهر قم در ادامه به مطالعات مکانیابی ایستگاه قطار سریعالسیر در قم اشاره کرد و گفت: در سناریوهای اولیه، عبور مسیر از محدوده مرکزی شهر و احداث ایستگاه در مجاورت ایستگاه راهآهن قم مطرح بود، اما محدودیتهای مربوط به تملک اراضی و ملاحظات ناشی از ارتعاشات قطار پرسرعت در مجاورت بافتهای مسکونی، ضرورت بررسی گزینههای جایگزین را افزایش داد.
وی افزود: احداث ایستگاه در محدوده بلوار خلیج فارس نیز از جمله گزینههای بررسیشده بود، اما در نهایت، با توجه به مطالعات کریدورهای حملونقل عمومی و امکان اتصال شبکههای مختلف جابهجایی، محدوده مجاور ایستگاه جمکران و ایستگاه A1 خط یک متروی قم بهعنوان موقعیت پیشنهادی برای استقرار ایستگاه قطار سریعالسیر انتخاب شد.
دهناد با اشاره به پیگیریهای شورای اسلامی شهر قم در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ برای تثبیت این موقعیت خاطرنشان کرد: فاصله میان ایستگاه جمکران، ایستگاه مترو و محل پیشبینیشده برای ایستگاه قطار سریعالسیر کمتر از ۴۰۰ متر است. این نزدیکی، امکان ایجاد ارتباط مؤثر میان حملونقل ریلی بینشهری و شبکه حملونقل درونشهری را فراهم میکند و میتواند دسترسی شهروندان و زائران را به خدمات حملونقل عمومی تسهیل کند.
وی ادامه داد: همجواری این ایستگاهها و وجود اراضی مستعد در پیرامون آن، ظرفیت مناسبی برای توسعه مبتنی بر حملونقل همگانی (TOD) ایجاد میکند. در این الگوی توسعه شهری، کاربریهای مختلف شهری و خدماتی با محوریت ایستگاههای حملونقل عمومی ساماندهی میشوند تا ضمن کاهش وابستگی به خودروی شخصی، بهرهوری زیرساختهای حملونقل افزایش یابد. استفاده از این ظرفیت، مستلزم هماهنگی میان مدیریت شهری، دستگاههای اجرایی و مجموعههای مالک و بهرهبردار اراضی پیرامونی است.
کاهش زمان سفر تهران ـ اصفهان به حدود دو ساعت
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر قم با تأکید بر ضرورت تکمیل قطعه قم ـ اصفهان اظهار کرد: با توجه به میزان پیشرفت عملیات زیرسازی و روسازی این مسیر، در صورت تأمین منابع، رفع موانع اجرایی و اتخاذ تصمیمهای لازم در سطح وزارت راه و شهرسازی و دولت، میتوان تکمیل این قطعه را در اولویت قرار داد. برآورد مطرحشده، امکان تکمیل مسیر در کمتر از شش ماه است؛ البته تحقق این زمانبندی به نتایج ارزیابی فنی زیرساختهای موجود، تأمین اعتبار، تکمیل ایستگاه و انجام الزامات فنی و ایمنی پیش از بهرهبرداری وابسته خواهد بود.
وی افزود: با تکمیل قطعه قم ـ اصفهان و فراهم شدن امکان بهرهبرداری از ایستگاههای پیشبینیشده در مسیر تهران و فرودگاه امام خمینی(ره)، زمان سفر ریلی تهران تا اصفهان میتواند به حدود دو ساعت کاهش یابد. تحقق این هدف، علاوه بر تکمیل زیرساختهای خط، مستلزم آمادهسازی ایستگاهها و تأمین الزامات بهرهبرداری از کل مسیر است.
دهناد با اشاره به جایگاه این پروژه در شبکه حملونقل کشور گفت: اهمیت قطار سریعالسیر تهران ـ قم ـ اصفهان صرفاً به جابهجایی مسافران میان این سه شهر محدود نمیشود، بلکه این محور میتواند بهعنوان بخشی از زیرساخت توسعه کریدورهای ریلی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب کشور مورد توجه قرار گیرد. از این منظر، ارزیابی و پیگیری پروژه باید در چارچوب طرح جامع حملونقل کشور و با لحاظ ارتباط آن با سایر محورهای ریلی انجام شود.
ضرورت توسعه حملونقل ریلی در شرایط ناترازی سوخت
وی با اشاره به چالش ناترازی سوخت در کشور، توسعه حملونقل ریلی سریعالسیر را یکی از موضوعات مهم در سیاستگذاری حملونقل دانست و اظهار کرد: توسعه شبکه ریلی میتواند با انتقال بخشی از تقاضای سفر از جاده و خودروی شخصی به حملونقل عمومی، در مدیریت مصرف سوخت و کاهش فشار بر شبکه جادهای نقشآفرین باشد. از این منظر، تکمیل زیرساختهای موجود و جلوگیری از بلااستفاده ماندن سرمایهگذاریهای انجامشده، از نظر اقتصادی و فنی اهمیت دارد.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر قم همچنین با اشاره به مطالعات انجامشده برای ایستگاه قم گفت: طراحیهای اولیه ایستگاه در مراحل مطالعاتی پیشین توسط مهندسان مشاور چینی انجام شده و محدوده و عرصه مورد نیاز آن نیز مشخص است؛ بااینحال، با توجه به گذشت زمان و تغییر شرایط اجرایی و الزامات فنی، لازم است مطالعات و طراحیهای موجود بازنگری و بهروزرسانی شود تا امکان ورود به مرحله اجرا فراهم شود.
دهناد در پایان تأکید کرد: پروژه قطار سریعالسیر تهران ـ قم ـ اصفهان یک طرح ملی است و نباید صرفاً از منظر منافع یک شهر به آن نگاه کرد. بااینحال، بهرهبرداری از این خط برای قم، بهعنوان یکی از مهمترین مقاصد زیارتی کشور، اهمیت ویژهای دارد و میتواند در تسهیل دسترسی زائران، ارتقای جایگاه حملونقل عمومی و تقویت ارتباط این شهر با شبکه حملونقل ملی مؤثر باشد. ازاینرو، تعیین تکلیف زیرساختهای موجود، بهروزرسانی مطالعات و تأمین الزامات اجرایی باید با رویکردی ملی و با هماهنگی دستگاههای مسئول دنبال شود.
