مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی قم گفت: توسعه فناوری و تسهیل دسترسی صنایع به دانش و فناوریهای نوین، امروز به یکی از الزامات ارتقای بهرهوری، افزایش رقابتپذیری و خلق ارزش در بخش تولید استان تبدیل شدهاست؛ ضرورتی که در مورد صنایع کوچک اهمیت بیشتری دارد، چراکه محدودیت منابع مالی، انسانی و زیرساختی، دسترسی مستقیم این واحدها به فناوریهای روز، خدمات تحقیق و توسعه و ظرفیتهای تخصصی را دشوار میکند.
وحید آشتیانی روز چهارشنبه در گفتوگو با پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم در این خصوص بیان کرد: اهمیت این موضوع در استانهایی که از تراکم و تنوع صنعتی قابل توجهی برخوردارند، دوچندان است. استان قم نمونهای روشن از این ظرفیت صنعتی است؛ بهویژه در حوزه صنایع شیمیایی که بخش قابل توجهی از واحدهای صنعتی استان را به خود اختصاص دادهاند. بر اساس آمار موجود، از مجموع ۲ هزار و ۸۷ واحد صنعتی بهرهبردار در شهرکهای صنعتی استان قم، ۶۸۶ واحد در حوزه صنایع شیمیایی فعالیت دارند.
وی افزود: در شهرک صنعتی شکوهیه نیز که با دارا بودن بالغ بر یکهزار و ۳۷۳ واحد بهرهبردار مهمترین کانونهای صنعتی استان محسوب میشود، ۵۴۵ واحد مربوط به صنایع شیمیایی است. این تمرکز قابل توجه، نشاندهنده ظرفیت شکلگرفته در قم در حوزه صنایع شیمیایی است؛ ظرفیتی که این استان را به یکی از قطبهای مهم صنایع شیمیایی کشور تبدیل کردهاست.
وی ادامه داد: اما حفظ و ارتقای چنین جایگاهی، صرفاً با افزایش تعداد واحدهای تولیدی امکانپذیر نیست و نیازمند تقویت زیرساختهای فناوری، تحقیق و توسعه، آزمایشگاهی، استانداردسازی و تجاریسازی است. به همین دلیل، توسعه شهرکهای فناوری میتواند در استانی با چنین تمرکز صنعتی، نقشی فراتر از ایجاد یک زیرساخت جدید داشته باشد و به ابزاری برای ارتقای فناوری صنایع موجود تبدیل شود.
آشتیانی گفت: از سوی دیگر، ضعف و خلأهای فناورانه میتواند مانعی جدی بر سر راه افزایش بهرهوری و رقابتپذیری صنایع کوچک باشد. در شرایطی که بازارها به سمت محصولات با فناوری بالاتر، کیفیت بیشتر و قیمت رقابتیتر حرکت میکنند، واحدهای تولیدی ناگزیرند دانش فنی و فناوری مورد استفاده خود را بهطور مستمر ارتقا دهند.
وی تاکید کرد: شهرکهای فناوری میتوانند با تسهیل دسترسی این واحدها به دانش، متخصصان و خدمات فناورانه، زمینه تجهیز آنها به فناوریهای برتر و حضور مؤثرتر در بازارهای داخلی و جهانی را فراهم کنند. تجاریسازی نیز یکی دیگر از ضرورتهای اصلی ایجاد شهرکهای فناوری است. فاصله میان یک ایده یا نتیجه پژوهشی و تبدیل آن به محصول قابل عرضه در بازار، یکی از چالشهای مهم زیستبوم نوآوری است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، ایجاد و توسعه شهرکهای فناوری میتواند بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای رفع این خلأ و تسریع ورود فناوری به بدنه تولید مطرح باشد. فناوریهای نوین طی سالهای اخیر نقش تعیینکنندهای در ارتقای عملکرد واحدهای صنعتی و ایجاد ارزش افزوده داشتهاند و تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد که صرف تولید فناوری، بهتنهایی نمیتواند به توسعه اقتصادی منجر شود؛ بلکه مهمتر از آن، انتقال، جذب، بومیسازی، تجاریسازی و رسوخ فناوری در فعالیتهای تولیدی است.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی قم گفت: از این منظر، شهرکهای فناوری با هدف ایجاد یک بستر منسجم برای تحقق این فرایند شکل میگیرند. شهرک فناوری مجموعهای است که با فراهم کردن زیرساختهای فیزیکی و خدمات نرمافزاری، امکان استقرار و فعالیت کسبوکارهای فناور، واحدهای تحقیق و توسعه، مؤسسات پژوهشی، مراکز آموزشی، آزمایشگاهها و مشاوران تخصصی را فراهم میکند.
وی افزود: تجمیع این ظرفیتها در یک محیط مشترک، زمینه ایجاد همافزایی میان بازیگران مختلف زنجیره فناوری را فراهم کرده و مسیر تبدیل ایده و دانش به محصول و سپس ورود آن به بازار را کوتاهتر میکند. یکی از مهمترین دلایل ضرورت ایجاد شهرکهای فناوری، محدودیت صنایع کوچک در دسترسی به فناوریهای روز دنیاست.
وی ادامه داد: بسیاری از این واحدها به دلیل مقیاس فعالیت خود، امکان ایجاد آزمایشگاه، واحد تحقیق و توسعه، جذب نیروی متخصص یا استفاده مستمر از خدمات مشاورهای و فناورانه را ندارند. در نتیجه، وجود یک زیرساخت متمرکز که بتواند این خدمات را بهصورت تخصصی در اختیار آنها قرار دهد، میتواند بخشی از این محدودیت ساختاری را جبران کند.
آشتیانی گفت: حضور مراکز تحقیق و توسعه، آزمایشگاهها، مراکز خدمات فناوری و کسبوکار، مراکز رشد، بخشهای آموزشی و مشاورهای در کنار واحدهای تولیدی، میتواند این زنجیره را تکمیل و فرآیند تبدیل دانش به ثروت را تسهیل کند. در واقع، شهرک فناوری را میتوان حلقه واسط میان تولید علم و تولید محصول دانست؛ حلقهای که دانشگاهها، مراکز پژوهشی، متخصصان و مشاوران را به کسبوکارهای تولیدی متصل میکند و به انتقال و کاربردی شدن دانش کمک میکند.
وی تاکید کرد: این نقش واسط، بهویژه در حوزه صنایع کوچک، اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا بسیاری از این واحدها بهتنهایی امکان برقراری ارتباط مؤثر و مستمر با مراکز علمی و پژوهشی را ندارند از منظر سیاستگذاری صنعتی نیز شهرکهای فناوری میتوانند زمینه شکلگیری کسبوکارهای جدید مبتنی بر فناوری را فراهم کنند. حمایت از ایدههای کارآفرینانه، ایجاد زیرساخت برای فعالیت متخصصان و محققان، فراهم کردن بستر تحقیق و توسعه و حمایت از واحدهای فناور و دانشبنیان، از جمله اقداماتی است که میتواند به ایجاد نسل جدیدی از کسبوکارهای تولیدی منجر شود.
وی افزود: کسبوکارهایی که مزیت رقابتی آنها نه صرفاً بر پایه منابع و نیروی کار، بلکه بر مبنای دانش و فناوری شکل گرفته است. البته شهرکهای فناوری را نباید با پارکهای علم و فناوری یکسان دانست. اگرچه هر کدام در توسعه نوآوری و اقتصاد دانشبنیان نقش دارند، اما شهرکهای فناوری با تمرکز ویژه بر توسعه فناوری و رسوخ آن در صنایع کوچک و کسبوکارهای تولیدی، نقش مکملی در زنجیره فناوری کشور ایفا میکنند.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی قم ادامه داد: در این ساختار، هدف تنها ایجاد و رشد شرکتهای فناور نیست، بلکه استفاده از ظرفیت فناوری برای حل مسائل واقعی تولید، ارتقای دانش فنی واحدهای صنعتی و افزایش توان رقابتی آنها نیز دنبال میشود. بر همین اساس، مأموریت شهرکهای فناوری از رصد نیازهای فناورانه کسبوکارهای تولیدی و ارائه برنامه برای ارتقای آنها تا سازماندهی خدمات تخصصی، توسعه فعالیتهای تحقیق و توسعه، ایجاد زمینه تجاریسازی ایدهها و تسهیل انتقال فناوری را دربرمیگیرد.
وی افزود: ایجاد ارتباط مؤثر میان واحدهای تولیدی، دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری، مراکز پژوهشی و متخصصان داخلی و خارجی نیز میتواند شهرکها را به قطبهای تخصصی فناوری در سطح منطقهای و ملی تبدیل کند. هدف نهایی این رویکرد، ایجاد یک زنجیره کامل از تولید دانش تا خلق ارزش اقتصادی است. زنجیرهای که در آن فناوری تولید میشود، نیازهای صنعت شناسایی میشود، دانش و فناوری به واحدهای تولیدی انتقال مییابد، محصول فناورانه توسعه پیدا میکند و در نهایت از طریق سازوکارهای تجاریسازی و توسعه بازار، به ارزش اقتصادی و اشتغال تخصصی تبدیل میشود.
وی تاکید کرد: در چنین چارچوبی، ایجاد شهرکهای فناوری صرفاً یک پروژه زیرساختی یا ایجاد فضای جدید برای استقرار شرکتها نیست؛ بلکه یک سیاست توسعه صنعتی برای کاهش شکاف فناوری میان ظرفیت علمی کشور و بخش تولید محسوب میشود. تحقق این هدف نیز مستلزم آن است که شهرکها از زیرساختهای مناسب، خدمات با ارزش افزوده بالا، دسترسی مطلوب، مدیریت توانمند و ارتباط نزدیک با قطبهای صنعتی و دانشگاهی برخوردار باشند و در عین حال از ظرفیت بخش خصوصی در تکمیل اجزای خود بهره بگیرند.
آشتیانی گفت: با توجه به ظرفیت قابل توجه صنعتی قم و تمرکز بخش مهمی از این ظرفیت در صنایع شیمیایی، ایجاد و توسعه زیرساختهای فناوری میتواند زمینه را برای عبور از مزیت صرفاً کمیِ استقرار واحدهای تولیدی به مزیت کیفیِ مبتنی بر دانش و فناوری فراهم کند. در این مسیر، شهرک فناوری صنایع شیمیایی میتواند با پیوند دادن ظرفیتهای صنعتی موجود در شهرکهایی مانند شکوهیه با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاهها و شرکتهای فناور، به ارتقای فناوری، افزایش بهرهوری و توسعه محصولات با ارزش افزوده بالاتر کمک کند.
وی بیان کرد: از این منظر، شهرکهای فناوری میتوانند به یکی از ابزارهای مهم برای ارتقای توان رقابتپذیری صنایع کوچک، توسعه اقتصاد دانشبنیان، ایجاد اشتغال تخصصی، تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی و افزایش سهم فناوری در تولید تبدیل شوند؛ ابزاری که برای استانی با ظرفیت و تمرکز بالای صنایع شیمیایی مانند قم، میتواند نقشی تعیینکننده در تثبیت و ارتقای جایگاه صنعتی آن در سطح کشور داشته باشد.
