داور حسن حفظ چهلونهمین دوره مسابقات قرآن کریم اوقاف استان قم با تأکید بر اینکه حفظ قرآن فراتر از بهخاطر سپردن الفاظ آیات است، گفت: حفظ فشرده قرآن در مدت کمتر از دو سال، بهجز برای افرادی با استعداد و شرایط ویژه، میتواند آسیبهایی به همراه داشته باشد، چراکه حافظ در کنار تثبیت محفوظات باید با زبان قرآن، معنای واژگان، سیاق آیات و مفاهیم آن نیز ارتباط برقرار کند.
وی با اشاره به برگزاری قرنطینه حافظان در این دوره از مسابقات افزود: امسال به پیشنهاد رئیس هیئت داوران، همانند سالهای گذشته، قرنطینه حافظان قرآن برگزار شد و حافظان کل قرآن سه پرسش را بهصورت جداگانه پاسخ دادند. در این بخش، سه فراز حدود ۱۲ خطی از قرآن کریم برای آنان در نظر گرفته شد و علاوه بر قرائت، از حافظان خواسته شد محل آیات را با توجه به ابتدای فرازهای مشابه پیدا کنند.
نصراللهی ادامه داد: در بخش انتخاب آیات برای ارزیابی حافظان کل، داوران معمولاً به دو عامل توجه میکنند؛ یکی آیاتی که طولانی هستند و علامت مشخصی برای وقف و ابتدا ندارند و حافظ باید خودش محل مناسبی برای وقف پیدا کند. در چنین مواردی، اگر حافظ محل مناسبی را انتخاب نکند، از نمره وقف او کسر میشود.
وی اضافه کرد: عامل دیگر، آیات کوتاه، آهنگین و دارای تشابه است که معمولاً در سورههای مکی بیشتر دیده میشود. بهطور نمونه، داستان حضرت موسی(ع) در بخشهای مختلف قرآن کریم با آیات و تعابیر مشابه تکرار شده است و این موارد میتواند برای سنجش میزان تسلط حافظ مورد استفاده قرار گیرد. در بخش حافظان ۲۰ جزء نیز آیاتی کوتاه و دارای ویژگیهای خاص انتخاب شده بود.
مخالف حفظ فشرده قرآن در کمتر از دو سال هستم
داور حسن حفظ مسابقات قرآن کریم اوقاف استان قم در پاسخ به پرسشی درباره حفظ تعداد زیادی از اجزای قرآن در مدت کوتاه و ضرورت توجه همزمان به تثبیت محفوظات اظهار کرد: شخصاً با حفظ فشرده قرآن در مدت یک سال یا کمتر از دو سال موافق نیستم، زیرا معتقدم این شیوه میتواند آسیبهایی به همراه داشته باشد؛ مگر اینکه فرد از توانایی ویژه، حافظه بسیار قوی و شرایط خانوادگی و تربیتی مناسبی برخوردار باشد و مجموعه این عوامل در او وجود داشته باشد.
وی تصریح کرد: به نظر من حفظ قرآن در کمتر از دو سال برای افراد معمولی روش مناسبی نیست و شواهد و دلایل علمی نیز در این زمینه وجود دارد. حفظ قرآن صرفاً به معنای به خاطر سپردن الفاظ نیست، بلکه ابعاد مختلفی دارد که باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
نصراللهی با بیان اینکه حافظ باید با زبان قرآن نیز ارتباط برقرار کند، گفت: وقتی فرد میخواهد متنی را به زبانی غیر از زبان مادری خود بخواند، باید با آن زبان آشنا باشد و بتواند آن را درست ادا کند. در کنار این مسئله، حافظ باید بداند چه چیزی را میخواند، معنای آیات و واژگان را بشناسد و میان آیات مشابه نیز ارتباط برقرار کند؛ مجموعه این امور زمانبر و سنگین است و نمیتوان آن را در مدت بسیار کوتاهی به یک فرد معمولی تحمیل کرد.
فهم قرآن باید در کنار حفظ مورد توجه قرار گیرد
وی با تأکید بر ضرورت توجه به تدبر و فهم قرآن در کنار حفظ اظهار کرد: تدبر به معنای نگاه عمیق به پشتوانه و لایههای یک متن است. برای فهم قرآن، نخست باید واژگان را شناخت، سپس باید دانست هر واژه در بستر و سیاق همان آیه چه معنایی دارد، چراکه ممکن است یک واژه در موقعیتهای مختلف، معنای متفاوتی پیدا کند.
نصراللهی ادامه داد: پس از شناخت واژهها و معنای آنها در یک آیه، باید ساختار و سیاق آیه را شناخت و آن را با موارد مشابه در قرآن مقایسه کرد. اینکه یک واژه یا یک ساختار در جای دیگری از قرآن چگونه بهکار رفته و چه معنایی پیدا کرده است، یکی از مراحل تدبر در قرآن بهشمار میرود.
وی با اشاره به اینکه هدف اصلی انس با قرآن باید فراتر از حفظ الفاظ باشد، گفت: قرآن کریم در سوره مبارکه «ص» نیز بر تدبر در آیات تأکید کرده است. بنابراین، اگر کسی بخواهد در قرآن تدبر کند، باید واژهها را بشناسد، معنای آنها را بداند، جایگاهشان را در سیاق آیه درک کند و ارتباط میان آیات و ساختارهای مشابه را مورد توجه قرار دهد.
خواندن قرآن باید همراه با شناخت معنا و توجه به مفاهیم آن باشد
داور حسن حفظ مسابقات قرآن قم افزود: گاهی مشاهده میشود حافظانی که از نظر حفظ و رتبه مسابقات در سطح بسیار بالایی قرار دارند، حتی معنای برخی واژههای موجود در آیاتی را که میخوانند نمیدانند. این مسئله نشان میدهد که اگر از ابتدا در مسیر حفظ، فهم و معرفت قرآن مورد توجه قرار نگیرد، در مراحل بعدی نیز ممکن است این خلأ خود را نشان دهد.
وی در پایان درباره نقش حافظان قرآن در گسترش فرهنگ و معارف قرآنی در جامعه گفت: اگر قرار است فرهنگ قرآن عمومی شود، باید قرآن زیاد خوانده شود و این تلاوت باید به یادگیری، فهم و تدبر در آیات منجر شود؛ یعنی خواندن قرآن باید همراه با شناخت معنا و توجه به مفاهیم آن باشد.
نصراللهی با تأکید بر مسئولیت نهادهای فرهنگی و قرآنی در این زمینه بیان کرد: نهادهای قرآنی و فرهنگی اگر بخواهند در مسیر عمومیسازی فرهنگ قرآن گام بردارند، باید از مسیر حمایت و توانمندسازی حافظان، قاریان و مجموعههای قرآنی حرکت کنند تا بهتدریج جامعه با قرآن بیشتر آشنا شود و این آشنایی، زمینه شناخت عمیقتر و انس بیشتر مردم با متن قرآن را فراهم کند.
انتهای پیام
