مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم گفت: کاهش بارندگی و برداشت بیرویه آب، گردوغبار قم را تشدید کرده است.
سیده مریم محمدی در گفتگو با خبرنگار نسیم قم، با اشاره به نقش بارندگی در کاهش گردوغبار اظهار داشت: نخستین عاملی که میتواند گردوغبار را تثبیت و فرسایش بادی خاک را کاهش دهد، بارندگی است؛ اما پس از سیلابهای سال ۱۳۹۸، در کشور شاهد بارندگیهای مناسب و مستمر نبودهایم.
وی افزود: زمانی که زمین بهشدت خشک میشود و رطوبت آن از بین میرود و بارندگی نیز نمیتواند این رطوبت را جبران کند، حتی با یک وزش باد بسیار ملایم، خاک از سطح زمین بلند میشود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم ادامه داد: امروز سرعت باد حدود ۱۳ کیلومتر بر ساعت است، اما با وجود همین وزش باد ملایم، هوا غبارآلود شده است؛ این موضوع نشان میدهد که خاک ما تا چه اندازه خشک و رنجور شده است.
محمدی با بیان اینکه میزان گردوغبار در پنج سال اخیر در بسیاری از نقاط کشور، بهویژه استان قم، افزایش یافته است، تصریح کرد: یکی از دلایل اصلی این مسئله کاهش بارندگیهاست؛ البته عوامل دیگری نیز در کنار آن قرار گرفته و شرایط را تشدید کردهاند.
وی ضعف مراتع و پوشش گیاهی را از پیامدهای کاهش بارندگی دانست و گفت: وقتی بارندگی کاهش پیدا میکند، مراتع ضعیفتر و پوشش گیاهی نیز کم میشود. از سوی دیگر، چرای دام که در استان قم نسبت به وسعت استان میزان قابل توجهی دارد، موجب تشدید فرسایش خاک میشود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم در ادامه به برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی اشاره کرد و گفت: زمانی که بارشهای سطحی کاهش پیدا میکند، برداشتهای ما از منابع آب زیرزمینی نیز باید مدیریت شود، اما متأسفانه در استان قم بیش از ظرفیت منابع آب تجدیدپذیر برداشت میکنیم.
محمدی با بیان اینکه برای حفظ پایداری سرزمین و پایداری اکولوژیکی، تنها حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از منابع آب تجدیدپذیر باید برداشت شود، اظهار داشت: متأسفانه میزان برداشت در استان قم حتی از ۱۰۰ درصد ظرفیت نیز فراتر رفته است.
وی افزود: هم چاههای غیرمجاز و هم بسیاری از چاههای مجاز، به دلیل هوشمند نبودن و ضعف در کنترل و پایش، برداشت مازاد دارند. این برداشتهای بیرویه باعث میشود سطح ایستابی چاهها روزبهروز پایینتر برود و بهرهبردار نیز برای دسترسی به آب، مجبور به عمیقتر کردن چاه شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم خاطرنشان کرد: عمیقتر شدن چاهها، افزایش تعداد چاههای مجاز و غیرمجاز و برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، چه در بخش کشاورزی و چه در بخش صنعت و سایر مصارف، در نهایت موجب تشدید گردوغبار و افزایش فرسایش خاک میشود.
محمدی با اشاره به وضعیت کسری مخزن آبهای زیرزمینی استان قم گفت: میزان کسری مخزن آب زیرزمینی استان تا امروز به حدود ۲ میلیارد مترمکعب رسیده است و این عدد بسیار بزرگی است.
وی ادامه داد: حتی اگر برای مدت ۱۰ سال از آبهای زیرزمینی برداشت نکنیم و در همین مدت بارندگیها نیز بهصورت کامل و مطلوب اتفاق بیفتد، باز هم جبران این میزان کسری مخزن بسیار دشوار خواهد بود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم هشدار داد: ادامه این روند ابتدا خود را در قالب گردوغبار و فرسایش بادی نشان میدهد، اما در مراحل بعد میتواند به فرونشست زمین و ایجاد فروچالهها منجر شود؛ در این شرایط ممکن است حیات و قابلیت زیست سرزمین و منطقه برای همیشه از بین برود.
محمدی تأکید کرد: زمانی که در مرحله گردوغبار و فرسایش بادی قرار داریم، با وقوع بارندگی امکان احیای سرزمین وجود دارد، اما وقتی منطقه وارد مرحله فرونشست شود، حتی با ادامه بارندگی نیز امکان احیای کامل آن سرزمین وجود نخواهد داشت.
وی در پایان گفت: با فرونشست زمین، قابلیت اسفنجی خاک برای جذب آب بهطور قطعی کاهش پیدا میکند،مرگ قطعی آن قطعه از زمین اتفاق می افتاد.
منبع خبر: خبرگزاری تسنیم
