حوزه‌ علمیه برای پاسخ به موج جهانی پرسش‌ها درباره تشیع آماده باشد

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم، آیت‌الله جواد مروی دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه، در سیزدهمین اجلاسیه مدیران حوزه‌های علمیه استان‌ها که در قم برگزار شد، ضمن قدردانی از تلاش‌های آیت‌الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه، قائم‌مقامان، معاونان و مدیران استانی، با اشاره به موضوعات مطرح‌شده در این اجلاسیه اظهار داشت: عناوین و موضوعاتی که در این نشست مطرح شده یا قرار است مورد بررسی قرار گیرد، همگی از مباحث مهم و اساسی حوزه‌های علمیه است و هر یک نیازمند بحث و گفت‌وگوی مفصل و کارشناسی است.

وی افزود: ارزیابی ساختار، اهداف و کارآمدی نظام آموزشی موجود، آسیب‌شناسی روش‌های تدریس، تناسب نظام آموزشی با نیازهای نسل جدید، اصلاح نظام ارزشیابی، آینده‌پژوهی و تدوین سیاست‌ها و راهبردهای تحول نظام آموزشی، تعریف شاخص‌های حوزه پیشرو و سرآمد، نقش استادان و نخبگان در تحقق حوزه پیشرو و سرآمد و همچنین نقش حوزه‌های علمیه در شرایط جنگ تحمیلی و پساجنگ، از جمله موضوعات بسیار مهمی است که باید با جدیت دنبال شود.

جهان اسلام با فضای جدیدی نسبت به انقلاب اسلامی و تشیع مواجه است

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به تجربه ارتباط خود با مجامع علمی و نخبگانی جهان اسلام و دیگر کشورهای جهان اظهار داشت: از سال‌های دور ارتباط با مجامع مختلف، دانشگاه‌ها، نخبگان و شخصیت‌های علمی در کشورهای مختلف را داشته‌ام و از ابتدای انقلاب اسلامی نیز این ارتباطات ادامه داشته است.

وی ادامه داد: نکته‌ای که امروز باید مورد توجه جدی قرار گیرد این است که پس از جنگ تحمیلی دوازده‌روزه و تحولات پس از آن و همچنین شهادت قائد شهید، فضایی در جهان اسلام شکل گرفته که شاید از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون مشابه آن را تجربه نکرده باشیم.

آیت‌الله مروی تصریح کرد: امروز نخبگان و شخصیت‌های علمی و اجتماعی در جوامع مختلف، به‌صورت گسترده به دنبال شناخت انقلاب اسلامی، مکتب تشیع و آموزه‌های شیعی هستند و این مسئله مسئولیت حوزه‌های علمیه را چند برابر می‌کند.

وی تأکید کرد: حوزه‌های علمیه باید خود را برای تربیت نیروهایی آماده کنند که توان پاسخگویی به انبوه تقاضاها، پرسش‌ها و شبهات مطرح‌شده در جهان اسلام را داشته باشند.

روایت یک استاد دانشگاه مغربی از تشیع

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با بیان نمونه‌ای از گفت‌وگوی خود با یکی از نخبگان جهان اسلام گفت: در حج امسال با شخصیتی از کشور مغرب که استاد فیزیک دانشگاه بود و همسرش نیز دندان‌پزشک بود، گفت‌وگویی دو سه ساعته داشتم و فضای گرایش نخبگان به انقلاب اسلامی و مکتب تشیع را از نزدیک مشاهده کردم. این شخصیت در همان ابتدای گفت‌وگو بیان کرد که قصد دارد مکتب تشیع را به‌عنوان فکر و اندیشه خود انتخاب کند. به او گفتم که حرکت‌های احساسی در این زمینه کافی نیست و باید تشیع را با مطالعه، برهان و استدلال بشناسد. به او تأکید کردم که اگر قرار است انتخابی در این زمینه صورت گیرد، باید بر اساس شناخت و مطالعه باشد، زیرا مسائل اعتقادی و مذهبی با احساسات زودگذر قابل حل نیست.

وی خاطرنشان کرد: همسر این شخصیت در ادامه گفت که آنها ماه‌ها درباره مذهب تشیع مطالعه کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که مذهبی که امروز در برابر قدرت‌های بزرگ جهان ایستاده، اسلام حقیقی است.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به حضور گسترده شخصیت‌ها و نخبگان خارجی در مراسم تشییع قائد شهید گفت: پس از آن مراسم نیز شاهد حضور جمع‌های بزرگی از شخصیت‌ها و مهمانان خارجی بودیم و گفت‌وگوهای صورت‌گرفته نشان داد که فضای جدیدی در جهان اسلام نسبت به انقلاب اسلامی و مکتب تشیع شکل گرفته است.

ضرورت تربیت طلاب جامع برای معرفی مکتب و انقلاب اسلامی

آیت‌الله مروی با تأکید بر اینکه حوزه‌های علمیه باید متناسب با این شرایط جدید برنامه‌ریزی کنند، گفت: حوزه باید خود را برای پاسخگویی به سؤالات، درخواست‌ها و نیازهای فکری نخبگان جوامع مختلف آماده کند.

وی تأکید کرد: طلبه‌ای که قرار است افکار بلند مکتب تشیع و انقلاب اسلامی را برای جهان تبیین کند، باید از نوعی جامعیت علمی و فکری برخوردار باشد.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با بیان اینکه تخصص‌گرایی منافاتی با جامعیت علمی ندارد، تصریح کرد: باید جمعی از فضلای جوان حوزه را از همان مراحل ابتدایی تحصیل به سمت جامعیت در زمینه‌های مختلف هدایت کنیم تا بتوانند در آینده شخصیت‌های اثرگذار و توانمندی برای مکتب و انقلاب اسلامی باشند.

وی ادامه داد: این‌گونه نیست که گفته شود این سخنان با شرایط امروز طلاب فاصله دارد. من بیش از سه دهه است که از نزدیک با طلاب و فضای حوزه در ارتباط هستم و هر روز با طلاب جوان و فاضل سروکار دارم و به‌خوبی از ظرفیت‌های موجود در حوزه‌های علمیه اطلاع دارم.

آیت‌الله مروی خاطرنشان کرد: با وجود برخی کاستی‌ها، در حوزه‌های علمیه طلاب جوان و بااستعدادی داریم که اگر از ابتدای مسیر، زمینه حرکت آنان به سمت جامعیت علمی فراهم شود، می‌توانند در آینده شخصیت‌هایی بسیار مؤثر در جهان اسلام باشند.

آیت‌الله خویی(ره)؛ نمونه‌ای از جامعیت علمی علما

وی برای تبیین ضرورت جامعیت علمی طلاب، به نمونه‌هایی از علمای بزرگ شیعه اشاره کرد و گفت: شخصیت‌های اثرگذار در تاریخ مکتب تشیع، معمولاً در یک عرصه محدود متوقف نبودند و از جامعیت فکری و علمی برخوردار بودند.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به شخصیت آیت‌الله العظمی خویی(ره) اظهار داشت: نقل شده است که ایشان در کنار تخصص برجسته در فقه و اصول، در حوزه‌های مختلف علمی نیز مطالعات گسترده‌ای داشتند.

وی افزود: در یکی از خاطرات نقل‌شده از آیت‌الله خویی(ره) آمده است که ایشان در منزل خود در کوفه، دیوان «ابی‌تمام طائی» را در دست گرفته بودند و اشعار آن را مرور می‌کردند. وقتی از ایشان علت این کار سؤال شد، پاسخ داده بودند که این دیوان را در جوانی از حفظ داشته‌اند و اکنون می‌خواستند ببینند اشعار همچنان در حافظه‌شان باقی مانده است یا خیر.

آیت‌الله مروی ادامه داد: ابی‌تمام از شاعران بزرگ ادبیات عرب است و آثار او همچنان در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ادبی مورد توجه قرار دارد. همین مسئله نشان می‌دهد که یک عالم بزرگ حوزوی در کنار فقه و اصول، با ادبیات عرب و آثار برجسته آن نیز ارتباط عمیق داشته است.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: این جامعیت علمی و فکری است که می‌تواند زمینه اثرگذاری یک عالم را در عرصه‌های مختلف فراهم کند.

رهبر معظم انقلاب؛ نمونه برجسته جامعیت علمی و فکری

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه در ادامه با اشاره به شخصیت رهبر معظم انقلاب اسلامی، ایشان را نمونه‌ای برجسته از جامعیت علمی و فکری در جهان تشیع دانست و گفت: مصداق دیگری که از جهات مختلف بسیار بی‌نظیر و کم‌بدیل است، شخصیت رهبر معظم انقلاب است.

وی افزود: فقه، اصول، کلام، تفسیر، ادبیات عرب حوزوی و ادبیات کلاسیک عربی، تنها بخشی از عرصه‌های علمی و فکری مورد توجه ایشان است و این جامعیت علمی و فکری، یکی از عوامل مهم اثرگذاری سخنان و شخصیت ایشان در جهان اسلام است.

آیت‌الله مروی با نقل خاطره‌ای از دیدار با جمعی از استادان دانشگاه بغداد در ایام اربعین گفت: در ایام اربعین، با چند تن از استادان دانشگاه بغداد که برخی از آنان التزام دینی پررنگی نداشتند، گفت‌وگویی انجام شد. برای من سؤال بود که چرا این افراد با وجود برخی فاصله‌ها با مناسک دینی، در مراسم تشییع قائد شهید حضور پیدا کرده بودند.

استاد دروس خارج حوزه علمیه قم ادامه داد: در این گفت‌وگو یکی از آنان بیان کرد که دلیل علاقه و توجهش به رهبر معظم انقلاب، مطالعه درباره شخصیت ایشان بوده است.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به ماجرای دیدار محمدمهدی جواهری، شاعر برجسته عرب با رهبر شهید انقلاب اظهار داشت: این فرد گفته بود زمانی که جواهری به ایران آمد و در کتابخانه رهبر معظم انقلاب حضور یافت، ایشان درباره اشعار جواهری سخن گفتند و حتی دیوان اشعار او را از کتابخانه آوردند و حواشی و نکاتی را که درباره اشعار نوشته بودند، به وی نشان دادند.

وی افزود: همین میزان آشنایی عمیق رهبر شهید انقلاب با آثار یکی از برجسته‌ترین شاعران معاصر عرب، برای جواهری بسیار شگفت‌انگیز بود و موجب شد که با احترام ویژه‌ای نسبت به ایشان برخورد کند.

آیت‌الله مروی ادامه داد: آن استاد دانشگاه بغداد نیز نقل کرده بود که پس از مشاهده این ماجرا، درباره شخصیت رهبر معظم انقلاب مطالعه کرده و به این نتیجه رسیده است که با شخصیتی دارای جامعیت کم‌نظیر مواجه است.

تبیین شخصیت رهبر شهید انقلاب برای نخبگان جهان اسلام

وی همچنین به گفت‌وگوی خود با یکی از استادان دانشگاه عین‌شمس قاهره اشاره کرد و گفت: امسال در حج با استادی از دانشگاه عین‌شمس قاهره گفت‌وگویی داشتم. او سخنرانی رهبر معظم انقلاب در سال ۲۰۱۱ را در تلفن همراه خود نگه داشته بود و بارها آن را گوش می‌کرد.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه افزود: این استاد دانشگاه مصری بیان می‌کرد که در نخستین بار که سخنرانی رهبر معظم انقلاب را شنیده، تصور کرده است که ایشان مطالعات بسیار گسترده‌ای درباره مصر و تحولات آن داشته‌اند؛ زیرا سخنان ایشان درباره مصر با چنین عمق و دقتی بیان شده بود.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: این استاد دانشگاه به مرور و با مطالعه بیشتر، به مکتب تشیع گرایش پیدا کرده بود و شخصیت علمی و فکری رهبر معظم انقلاب را یکی از عوامل مهم این مسیر می‌دانست.

آیت‌الله مروی گفت: بنابراین باید توجه داشته باشیم که تخصص‌گرایی نباید ما را از جامعیت علمی غافل کند. نظام آموزشی حوزه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که در کنار تخصص، زمینه تربیت طلاب جامع و فاضل را نیز فراهم کند.

شناسایی و هدایت طلاب مستعد به سمت جامعیت

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به ظرفیت‌های موجود در حوزه‌های علمیه اظهار داشت: ما در حوزه‌های علمیه نخبگان و طلاب فاضل و مستعد فراوانی داریم که اگر مسیر درست و مناسبی برای آنان ترسیم شود، می‌توانند به شخصیت‌های جامع و اثرگذار برای مکتب و مذهب تبدیل شوند.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه ادامه داد: همین روزهای اخیر، طلبه جوانی با من گفت‌وگو داشت که دوازده سال درس خارج خوانده بود و در حوزه قرآن، حدیث و مباحث تربیتی نیز مطالعات و فعالیت‌هایی انجام داده بود. او در آزمون دکتری روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی نیز در میان حدود دو هزار و ۶۰۰ نفر پذیرفته شده بود.

وی ادامه داد: چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهد که استعدادهای ارزشمندی در حوزه وجود دارد و باید برای آنها مسیر مشخصی طراحی شود تا این ظرفیت‌ها در خدمت حوزه، مکتب و جامعه قرار گیرد.

آیت‌الله مروی تأکید کرد: اگر از همان ابتدا مسیر جامعیت علمی برای چنین طلابی فراهم شود، در آینده می‌توان شاهد شکل‌گیری شخصیت‌هایی بود که توان پاسخگویی به نیازهای فکری و معرفتی جهان اسلام و حتی جهان بشریت را داشته باشند.

ضرورت توجه به مباحث تهذیبی و تربیتی در کنار آموزش

وی با اشاره به اهمیت مباحث تهذیبی و تربیتی اظهار داشت: درباره مسائل تهذیبی نیز نکاتی داشتم که به دلیل محدودیت زمانی فرصت طرح همه آنها فراهم نشد، اما بدون تردید تربیت علمی و اخلاقی باید در کنار یکدیگر دنبال شود.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه افزود: اگر قرار است حوزه در عرصه بین‌الملل و در مواجهه با پرسش‌های جدید جهان اسلام نقش‌آفرین باشد، باید در کنار دانش تخصصی، شخصیت اخلاقی، معنوی و تربیتی طلاب نیز مورد توجه قرار گیرد.

تأکید بر ارائه منظم گزارش کمیسیون‌های اجلاس

آیت‌الله مروی از مسئول دبیرخانه اجلاس خواست گزارش مباحث مطرح‌شده در جلسات و به‌ویژه کمیسیون‌های تخصصی به‌صورت منظم تدوین و در اختیار اعضای شورای عالی حوزه‌های علمیه قرار گیرد.

وی ادامه داد: گزارش این جلسات، به‌خصوص مباحث و نتایج کمیسیون‌ها، به شکل منظم تهیه شود تا اعضای شورای عالی حوزه نیز بتوانند از دیدگاه‌ها و نظرات مدیران، معاونان و دیگر حاضران در اجلاس استفاده کنند.

دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه با دعا برای تداوم مسیر انقلاب اسلامی و توفیق رهبر معظم انقلاب اسلامی گفت: امیدواریم خداوند ما را قدردان رهبر شهید قرار دهد و مسیر ایشان را استمرار بخشد و به رهبر معظم انقلاب اسلامی توفیق دهد که در مسیر هدایت امت به سوی صلاح و کمال گام بردارند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در پایان ابراز امیدواری کرد: انقلاب اسلامی به انقلاب جهانی حضرت ولی‌عصر(عج) متصل شود و مکتب اهل‌بیت(ع)، معارف عاشورا، اسلام و قرآن در سراسر جهان گسترش یابد.

منبع خبر: خبرگزاری تسنیم