حوزه علمیه باید در زیست‌بوم نوآوری نقش‌آفرین شود

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد حاج ابوالقاسم دولابی در همایش ملی حکمرانی جمعیت و خانواده که با حضور مدیران حوزه‌های علمیه امروز در سالن جلسات مجتمع یاوران حضرت مهدی(عج) برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه حوزه‌های علمیه به نوآوری و ایده‌های جدید، گفت: امروز با کمبود ایده و ظرفیت فکری مواجه نیستیم، بلکه مسئله اصلی، ایجاد سازوکارهای مناسب برای شناسایی، حمایت و تبدیل این ایده‌ها به محصولات و فعالیت‌های اثرگذار اجتماعی است.

وی با اشاره به تجربه سال‌های اخیر و مراجعه جوانان و طلاب صاحب ایده، افزود: در سال‌های گذشته، به‌ویژه در دوره‌ای که توفیق همکاری با دولت شهید آیت‌الله رئیسی را داشتیم، افراد و گروه‌های مختلفی با ایده‌های نو و ظرفیت‌های فکری ارزشمند مراجعه می‌کردند. واقعاً حجم این جوشش‌های ذهنی و بارش‌های فکری به اندازه‌ای است که هر یک از این ایده‌ها، در صورت جدی گرفته شدن و برخورداری از حمایت مناسب، می‌تواند منشأ تحول بزرگی در کشور باشد.

ضرورت تقویت ارتباط میان حوزه‌های علمیه و ساختارهای حاکمیتی

مشاور مدیر حوزه‌های علمیه ادامه داد: امروز از نظر محتوا، محصولات فرهنگی و اجتماعی و همچنین خروجی‌هایی که از مجموعه‌های مختلف به جامعه تزریق می‌شود، با جریان‌هایی مواجه هستیم که در بسیاری از موارد، ذهن، فکر، قلب، روح و ظرفیت‌های جوانان را به سمت الگوهای غربی سوق می‌دهند. بنابراین لازم است حوزه‌های علمیه با استفاده از ظرفیت‌های فکری و انسانی خود، در این عرصه حضور جدی‌تر و مؤثرتری داشته باشند.

تأسیس مرکز نوآوری‌های اجتماعی حوزه‌های علمیه

حاج ابوالقاسم دولابی با اشاره به راه‌اندازی مرکز نوآوری‌های اجتماعی حوزه‌های علمیه گفت: بر همین اساس، مرکز نوآوری‌های اجتماعی حوزه‌های علمیه تأسیس شده است تا بتواند زمینه شناسایی و حمایت از ایده‌های نو و ظرفیت‌های خلاقانه طلاب و مجموعه‌های حوزوی را فراهم کند.

مشاور مدیر حوزه‌های علمیه افزود: یکی از مأموریت‌هایی که در ابلاغیه آیت‌الله اعرافی بر عهده این مجموعه گذاشته شده، زمینه‌سازی برای تأسیس مراکز رشد در حوزه‌های علمیه استان‌هاست. این فرایند هنوز به‌صورت رسمی آغاز نشده و در مرحله مقدماتی و آماده‌سازی قرار دارد، اما تلاش می‌کنیم زیرساخت‌های لازم برای توسعه این مراکز در استان‌ها فراهم شود.

وی با تأکید بر اینکه نوآوری در حوزه دین به معنای ایجاد تغییر در محتوای قطعی و ثابت دین نیست، اظهار کرد: از نگاه ما، نوآوری به معنای تغییر در حلال و حرام الهی یا دستکاری در محتوای قطعی دین نیست؛ چنین اقدامی بدعت و محکوم است. نوآوری مورد نظر ما، نوآوری در شیوه‌های ارائه، روش‌های فعالیت، مدل‌های ارتباط با جامعه و تبدیل ظرفیت‌های اصیل دینی به محصولات و خدمات جدید و اثرگذار است.

نوآوری در روش‌های ارائه و فعالیت‌های اجتماعی

وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده حوزه‌های علمیه در عرصه‌های مختلف گفت: قرآن کریم نیز انسان را به استفاده از ظرفیت‌های جدید و بهره‌گیری از روش‌های نو برای تحقق اهداف الهی دعوت می‌کند. بنابراین می‌توان در شیوه‌های ارائه محتوا، نوع فعالیت‌ها و مدل‌های ارتباط با مخاطب، نوآوری ایجاد کرد؛ به‌گونه‌ای که محتوای اصیل دینی با زبان و ابزار مناسب به جامعه عرضه شود.

حاج ابوالقاسم دولابی در ادامه به ظرفیت گردشگری به‌عنوان یکی از عرصه‌های مهم برای فعالیت تبلیغی اشاره کرد و گفت: گردشگری یکی از فرصت‌های بسیار ارزشمند و مغفول برای حوزه‌های علمیه است. امروز نهادهای متولی گردشگری و میراث فرهنگی، ظرفیت گسترده‌ای برای معرفی نقاط مختلف کشور در اختیار دارند و سالانه گردشگران بسیاری به مناطق مختلف هدایت می‌شوند.

وی افزود: پرسش این است که حوزه علمیه در این فرایند چه نقشی می‌تواند ایفا کند؟ ما می‌توانیم مسیرهای گردشگری فرهنگی، تاریخی و مذهبی را طراحی کنیم و محتوای مناسب برای آنها تولید کنیم؛ محتوایی که به گردشگر نشان دهد در یک مکان مشخص چه اتفاقی رخ داده، چه شخصیت‌های دینی و تاریخی در آنجا حضور داشته‌اند و چه پیشینه فرهنگی و معنوی در آن منطقه وجود دارد.

استفاده از ظرفیت گردشگری برای معرفی معارف دینی

دستیار و مشاور مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به ظرفیت‌های موجود در برخی مناطق کشور اظهار کرد: برای نمونه، در منطقه قم و بسیاری از مناطق دیگر، ده‌ها امامزاده و مکان تاریخی و مذهبی وجود دارد که حتی بسیاری از مردم و فعالان این حوزه نیز شناخت کافی از ظرفیت‌های آن ندارند. می‌توان برای این مناطق، مسیرهای گردشگری مشخص و محتوای تخصصی تولید کرد تا بازدیدکنندگان علاوه بر بهره‌مندی از ظرفیت‌های طبیعی و تاریخی، با پیشینه دینی و فرهنگی آن منطقه نیز آشنا شوند.

حاج‌ ابوالقاسم دولابی تأکید کرد: فعالیت‌های سنتی تبلیغی همچنان بسیار خوب، لازم و ضروری هستند و جایگاه خود را دارند، اما به‌تنهایی کافی نیستند. حوزه‌های علمیه باید وارد عرصه‌های جدید شوند و از فرصت‌هایی مانند گردشگری، فناوری، کسب‌وکارهای خلاق و فعالیت‌های اجتماعی برای ارائه معارف دینی استفاده کنند.

برگزاری رویدادهای ترویجی و آشنایی طلاب با زیست‌بوم نوآوری

وی با اشاره به برخی برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه نوآوری در حوزه‌های علمیه گفت: در آغاز این مسیر، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و پیشنهادها در چند محور آماده شده است که از جمله آنها می‌توان به برگزاری رویدادهای ترویجی اشاره کرد.

دستیار و مشاور مدیر حوزه‌های علمیه افزود: یکی از این برنامه‌ها، تجربه‌گردی و آشنایی طلاب با مجموعه‌ها و فعالیت‌های نوآورانه است. همچنین برگزاری تورهای فناوری و بازدید از پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، کارخانه‌های نوآوری و مجموعه‌های فناورانه می‌تواند به طلاب کمک کند تا با ادبیات و فضای جدید فعالیت‌های علمی، فناوری و اجتماعی آشنا شوند.

مشاور مدیر حوزه‌های علمیه تصریح کرد: بسیاری از این اصطلاحات، اگرچه ممکن است برای برخی از ما ناآشنا باشد، اما بخشی از ادبیات رایج میلیون‌ها جوان کشور است. بنابراین لازم است طلاب و مدیران حوزوی با این فضا آشنا شوند و حتی در گام نخست، بزرگان و مدیران حوزه خودشان در این مراکز حضور پیدا کنند و از نزدیک با ظرفیت‌های موجود آشنا شوند.

حمایت از کسب‌وکارهای خلاق و ایده‌های نو

وی برگزاری نمایشگاه کسب‌وکارهای خلاق را از دیگر ظرفیت‌های قابل استفاده دانست و گفت: بسیاری از پارک‌های علم و فناوری و مراکز نوآوری می‌توانند در برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی همکاری کنند. در این نمایشگاه‌ها، کسب‌وکارهایی معرفی می‌شوند که توانسته‌اند با استفاده از نوآوری، روش‌های جدیدی برای حل مسائل و تولید محصولات و خدمات ارائه کنند.

برگزاری رویدادهای حل مسئله و شبکه‌سازی علمی

وی از برگزاری رویدادهای حل مسئله به‌عنوان یکی دیگر از زمینه‌های مهم فعالیت در حوزه نوآوری یاد کرد و افزود: در این رویدادها، مسائل واقعی شناسایی و گروه‌های مختلف برای ارائه راهکارهای عملی و خلاقانه گرد هم جمع می‌شوند. چنین برنامه‌هایی می‌تواند زمینه بروز استعدادهای جدید و شکل‌گیری تیم‌های توانمند را فراهم کند.

حاج ابوالقاسم دولابی همچنین بر ضرورت معرفی مراکز و نهادهای علمی، فناوری و حمایتی تأکید کرد و گفت: امروز طلاب باید با مجموعه‌هایی مانند مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها، خانه‌های خلاق، صندوق‌های حمایتی، سامانه‌های ثبت شرکت، مراکز مالکیت فکری و نهادهای پشتیبان فرهنگی و اجتماعی آشنا شوند.

دستیار و مشاور مدیر حوزه‌های علمیه افزود: اینها اصطلاحاتی است که برای بسیاری از جوانان دانشگاهی و فعالان عرصه فناوری کاملاً ملموس و شناخته‌شده است و در استان‌های مختلف کشور نیز نمونه‌های متعددی از این مراکز وجود دارد. تعداد قابل‌توجهی خانه خلاق و مرکز نوآوری در کشور فعال هستند و از ایده‌ها و طرح‌های نو حمایت می‌کنند.

حوزه علمیه باید جایگاه خود را در زیست‌بوم نوآوری پیدا کند

حاج ابوالقاسم دولابی در پایان با طرح این پرسش که «حوزه‌های علمیه در این فرایند چه جایگاهی دارند؟» گفت: باید به‌صورت جدی بررسی کنیم که حوزه علمیه چگونه می‌تواند در این زیست‌بوم حضور پیدا کند و از ظرفیت‌های موجود برای تولید محتوای دینی، حل مسائل اجتماعی و حمایت از ایده‌های نو استفاده کند.

وی خاطرنشان کرد: هدف از راه‌اندازی مراکز نوآوری اجتماعی حوزه‌های علمیه، ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های فکری و معنوی حوزه با نیازهای واقعی جامعه و بهره‌گیری از روش‌های جدید برای اثرگذاری بیشتر است. اگر این مسیر با جدیت دنبال شود، می‌توان زمینه را برای شناسایی و پرورش استعدادهای جدید، حمایت از ایده‌های خلاقانه و تبدیل ظرفیت‌های حوزوی به محصولات و فعالیت‌های اثرگذار اجتماعی فراهم کرد.

منبع خبر: خبرگزاری تسنیم