قم و مدیریت پسماند؛ میان وعده‌های رنگین و واقعیت‌های تلخ شهری

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم، مریم فتحی پناه: در حالی که شهرداری قم از رشد ظرفیت پردازش پسماند، تولید کمپوست، آموزش‌های همگانی و حرکت به‌سوی هوشمندسازی سخن می‌گوید، برخی واقعیت‌های میدانی و سخنان کارشناسان، تصویری متفاوت از آنچه در گزارش‌ها می‌درخشد به نمایش می‌گذارند. آیا وعده‌های شهرداری در زمینه پسماند، پاسخ‌گوی وضعیت بغرنج زباله‌های شهری قم است؟ یا با انبوهی از طرح‌های نیمه‌تمام و فرهنگ‌سازی‌های شعاری مواجهیم؟

کمپوست در آمار، بوی تعفن در واقعیت

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری قم، از چهار برابر شدن ظرفیت کمپوست در سایت البرز خبر می‌دهد؛ اما ساکنان مناطق اطراف همچنان از بوی نامطبوع، دفن غیراصولی پسماند و عبور شبانه کامیون‌های حمل زباله گلایه دارند. اگر کمپوست تولید می‌شود، چرا هنوز حجم زیادی از زباله‌های آلی به‌جای بازتولید، در زمین دفن می‌شوند؟

از سوی دیگر، ۷۳۰ تن زباله روزانه در قم تولید می‌شود؛ عددی هشداردهنده برای شهری مذهبی و زائرپذیر. در غیاب مصرف بهینه و تفکیک واقعی از مبدا، آیا صرفاً با افزایش خط پردازش می‌توان بحران را مدیریت کرد؟

گاراژهایی که هنوز در دل شهر می‌جوشند

در حالی که از انتقال ۸۰ گاراژ غیرمجاز پسماند به شهرک بازیافت سخن گفته می‌شود، خبرنگار فارس در بازدید میدانی از مناطق بافت فرسوده قم با چندین گاراژ فعال روبه‌رو شد که هنوز در دل محله‌های مسکونی فعالیت دارند. به‌نظر می‌رسد وعده انتقال گاراژها، بیش از آنکه عملیاتی باشد، همچنان در مرحله “ابلاغ و اخطار” باقی مانده است.

آموزش‌های نمایشی به جای مشارکت واقعی

طرح “همیاران بازیافت” که به گفته مسئولان بیش از ۲۵۰ هزار دانش‌آموز را تحت پوشش قرار داده، تاکنون چه تأثیر ملموسی در کاهش حجم زباله‌های تر و خشک شهر داشته؟ آیا این طرح‌ها، به تغییر رفتار خانوارها انجامیده یا صرفاً در قاب‌های تبلیغاتی مدرسه‌ها و کانال‌های روابط عمومی متوقف شده است؟

معاون خدمات شهری قم اذعان کرده است که «بدون آموزش شهروندی، مدیریت پسماند ممکن نیست». اما از نگاه برخی فعالان اجتماعی، آموزش‌ها سطحی، مقطعی و بدون پیوست اجرایی مؤثر بوده‌اند. هنوز بسیاری از خانواده‌ها، حتی نحوه تفکیک اولیه زباله خشک و تر را نمی‌دانند.

هوشمندسازی؛ عنوانی زیبا، با محتوایی مبهم

هوشمندسازی مدیریت پسماند، یکی از کلیدواژه‌هایی است که شهرداری قم در سال ۱۴۰۳ روی آن تأکید کرده؛ اما جز سخنان کلی، گزارشی از سامانه‌های هوشمند واقعی، اپلیکیشن‌های نظارتی یا نتایج داده‌محور ارائه نشده است. وقتی هنوز پیمانکاران سنتی، جمع‌آوری زباله را با الگوهای قدیمی انجام می‌دهند، از چه هوشمندی‌ای سخن می‌گوییم؟

از ارزش افزوده تا انباشت نایلون

طرح تولید گرانول از نایلون بازیافتی که به عنوان برنامه نوآورانه شهرداری قم مطرح شده، تاکنون به مرحله بهره‌برداری رسمی نرسیده است. در حالی که هزاران تُن نایلون در قم دفن یا آتش‌زده می‌شوند، خط تولید گرانول هنوز در مرحله جذب سرمایه‌گذار قرار دارد. وعده‌ها از ظرفیت روزانه ۲۰ تن گفته‌اند، اما حتی یک نمونه صنعتی بهره‌بردار فعال در قم معرفی نشده است.

چشم‌انداز خاکستری زیر کوه زباله‌ها

قم در حوزه پسماند، بین دو تصویر در نوسان است: تصویر رسمی که از پیشرفت‌ها، توسعه زیرساخت و آموزش همگانی می‌گوید؛ و تصویر مردمی که هنوز با بوی زباله، گاراژهای غیرمجاز و ضعف فرهنگ‌سازی مواجه‌اند. اگر مدیریت شهری می‌خواهد واقعاً تحولی ایجاد کند، باید از تبلیغ فاصله بگیرد و به مشارکت، شفافیت و مطالبه‌گری واقعی میدان دهد.

انتهای پیام/