هشدار درباره آسیب‌های تربیت شتاب‌زده و گلخانه‌ای کودکان
هشدار درباره آسیب‌های تربیت شتاب‌زده و گلخانه‌ای کودکان

مدرس خانواده گفت: پرهیز از شتاب‌زدگی درتربیت فرزندان و آسیب‌های پرورش گلخانه‌ای کودکان  نکته‌ای مهم است.

حسین کریمشاهی بیدگلی، مدرس آموزش خانواده در گفت‌وگو با خبرنگار نسیم قم اظهار کرد: در خانواده تراز، عجله‌ای برای انجام زودتر از موعد کارها وجود ندارد و والدین نباید بخواهند فرزندانشان پیش از رسیدن به سن مناسب، مهارت‌ها و فعالیت‌های مختلف را تجربه کنند.

وی افزود: برخی خانواده‌ها دوست دارند فرزندشان غوره نشده مویز شود، در حالی که این شیوه تربیتی اشتباه است و تبعات منفی به دنبال دارد. والدین باید مراحل رشد فرزندان خود را بشناسند و بدانند در هفت، ۱۲ یا ۱۸ سالگی چه انتظاراتی باید از آن‌ها داشته باشند. اگر مراحل رشد در روال طبیعی خود طی شود، می‌توان گفت کودک مسیر سالمی را سپری کرده است.

مدرس آموزش خانواده با انتقاد از تحت فشار قرار دادن کودکان در دوره ابتدایی بیان کرد: معمولاً در این دوره، خانواده‌ها چندین کار را هم‌زمان از فرزند خود می‌خواهند؛ زیرا می‌بینند فرزند دیگران فعالیتی را انجام می‌دهد یا تصور می‌کنند فرصت مناسبی برای ثبت‌نام کودک در کلاس زبان است؛ در حالی که کودک هنوز وارد کلاس اول ابتدایی نشده و باید ابتدا حروف، ترکیب حروف، کلمات و جمله‌سازی را یاد بگیرد.

کریمشاهی بیدگلی ادامه داد: برخی والدین هم‌زمان با یادگیری زبان فارسی، از کودک انتظار دارند معادل انگلیسی کلمات را نیز یاد بگیرد؛ این کار درست نیست و باید اجازه دهیم مفاهیم پایه در ذهن کودک محکم شود و سپس بر اساس آن، او را به مراحل بعدی هدایت کنیم.

وی با اشاره به پیامدهای این شیوه تربیتی گفت: یکی از نتایج این رفتار، ایجاد یک ابرکودک است؛ کودکی که صرفاً یک‌سری مطالب را در ذهن خود حفظ کرده است. مشکل ما فقط خواندن متن نیست، هرچند در ایران روان‌خوانی و خواندن خود یک معضل بسیار بزرگ است و مهارتی است که کودکان ندارند؛ حتی در سطوح بالاتر و دانشگاهی نیز با این مشکل مواجه هستیم.

وی افزود: از کودکی مدام به فرزندانمان روخوانی یاد داده‌ایم، اما وقتی از آن‌ها می‌پرسیم چه چیزی از متن فهمیده‌اند و چه خوانده‌اند، متوجه می‌شویم که اصلاً به محتوای متن دقت نکرده‌اند.

این مدرس آموزش خانواده با اشاره به اصطلاح «پرورش گلخانه‌ای» در تربیت فرزندان اظهار داشت: در این شیوه، والدین می‌خواهند فرزندشان خیلی سریع رشد کند؛ در حالی که میوه‌ای که در مسیر طبیعی رشد می‌کند، با محصولی که به‌صورت گلخانه‌ای پرورش می‌یابد، از نظر طعم و مزه تفاوت دارد؛ هرچند ممکن است هر دو در نهایت وارد بازار فروش شوند، اما کیفیت آن‌ها یکسان نیست.

کریمشاهی بیدگلی تصریح کرد: در پرورش گلخانه‌ای، والدین تلاش می‌کنند تولیدات ذهنی کودک را افزایش دهند و مطالب مختلفی را در ذهن او جای دهند، اما پس از مدتی کودک بسیاری از این فعالیت‌ها را کنار می‌گذارد. هم‌زمان او را به فوتبال می‌فرستند و انتظار دارند تکواندو را نیز بلد باشد، در کلاس زبان شرکت کند و در مدرسه هم عملکرد خوبی داشته باشد. باید پرسید چرا تا این اندازه فرزندان خود را تحت فشار قرار می‌دهیم؟

وی با تأکید بر اهمیت زمان‌بندی در تربیت فرزندان گفت: در خانواده تراز باید به زمان‌بندی توجه کنیم و همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، در زندگی هدف‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت داشته باشیم. برای مثال، می‌توانیم هدف‌گذاری کنیم که فرزندمان در سن ۱۷ یا ۱۸ سالگی دست‌کم یک دوره کلاس زبان را گذرانده باشد. همچنین امروز باید موضوع هوش مصنوعی را بسیار جدی بگیریم، اما اینکه بخواهیم همه این مهارت‌ها را در سطوح ابتدایی به کودک آموزش دهیم، امکان‌پذیر نیست و حتی اگر محقق شود، کیفیت لازم را نخواهد داشت.

مدرس آموزش خانواده با بیان اینکه زمان در تربیت فرزندان اهمیت زیادی دارد، خاطرنشان کرد: برخی والدین دوست دارند فرزندشان را مدام به جلو هدایت کنند تا مدارک مختلفی بگیرد و آن‌ها را به‌عنوان افتخار به نمایش بگذارد؛ برای مثال، داشتن کمربند زرد یا کمربندهای بالاتر تکواندو و مدارک ورزشی دیگر چه تأثیری بر کودک دارد؟ آیا این فعالیت‌ها توانسته‌اند در ایجاد آرامش، صبوری و تاب‌آوری او مؤثر باشند یا برعکس، به دلیل اینکه دوران کودکی دوره جنگندگی است، روحیه ستیزه‌جویی او را افزایش داده‌اند؟

وی با تأکید بر اینکه در این شیوه تربیتی، بازی کودکان به فراموشی سپرده می‌شود، گفت: به‌ویژه در سنین پایین، وقتی کودکان را وارد فرآیند پرورش گلخانه‌ای می‌کنیم، فرصت بازی را از آن‌ها می‌گیریم و فعالیت‌های جنبشی و تحرکی موردنیازشان کاهش می‌یابد. همچنین برخی مسافرت‌ها و فعالیت‌هایی که موجب شادی و شادابی کودک می‌شوند، از برنامه زندگی او حذف می‌شوند.

کریمشاهی بیدگلی با اشاره به اهمیت خواب و استراحت کودکان بیان کرد: گاهی کودکان شب‌ها به‌اندازه کافی نمی‌خوابند؛ در حالی که باید بر اساس تعاریف روان‌شناسی، میزان خواب موردنیاز در سنین مختلف، از جمله کودکان زیر سه سال و سایر گروه‌های سنی، مورد توجه قرار گیرد. والدین این موارد را رعایت نمی‌کنند و سپس می‌پرسند چرا فرزندشان عقب مانده است؛ در حالی که کودک عقب نمانده، بلکه والدین با وارد کردن فشار بیش از اندازه، زمان استراحت را از او گرفته و فرصت بازیابی ذهنی را از بین برده‌اند.

وی در پایان تأکید کرد: در پرورش گلخانه‌ای باید مراقب باشیم که استرس و اضطراب، کودکان ما را از بین نبرد؛ چراکه ممکن است ظاهر آن‌ها خوب به نظر برسد، اما از درون در حال متلاشی شدن باشند.

منبع خبر: خبرگزاری تسنیم