دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تبیین ابعاد فقهی و قرآنی «حکمرانی جهاد»، ارتداد قرآنی را به معنای زاویه گرفتن از خط جهاد و مدار ولایت دانست و بر رعایت حدود شرعی در اوج مقابله با دشمن و همچنین انحصار تصمیم‌گیری درباره جنگ، صلح و مذاکره در اذن ولی‌فقیه تأکید کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم به نقل از ایرنا، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسینخسروپناه عصر پنجشنبه در آیین اختتامیه کنفرانس بین‌المللی «فقه و حقوق حکمرانی جنگ»، با بازخوانی عبرت‌های صدر اسلام و انحراف برخی همراهان پیامبر (ص) و اصحاب جمل، با استناد به آیه ۵۴ سوره مبارکه «مائده» (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ…) تصریح کرد: ارتداد قرآنی در این آیه تفاوتی مبنایی با ارتداد فقهی دارد و به معنای زاویه گرفتن از خط جهاد و مدار ولایت است؛ چه‌بسا فردی فرایض دینی را به‌جا آورد و مسجد بنا کند اما در مسیر ولایت نباشد.
وی افزود: سنت الهی بر این است که اگر جمعی از این مسیر عدول کنند، خداوند مؤمنانی دیگر را که اهل نصرت، عزت در برابر کفر و غیرت جهادی هستند، جایگزین خواهد کرد.
رعایت حدود شرعی حتی در اوج مقابله با دشمن
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، رعایت حدود الهی را شرط اساسی هر مجاهدتی دانست و با قرائت آیه ۱۹۰ سوره مبارکه «بقره» اظهار داشت: خداوند متعال نبرد در راه حق را مجاز شمرده اما از تعدی و تجاوز نهی فرموده است. حتی اگر جبهه دشمن دست به تجاوز و نقض حدود بزند، پاسخ جامعه اسلامی باید در دایره احکام و موازین شرعی و بدون تخطی از خطوط قرمز دینی صورت پذیرد.
تصمیم‌گیری در جنگ، صلح و مذاکره در صلاحیت انحصاری ولی‌فقیه
خسروپناه با یادآوری سیره تاریخی اسلام از جمله صلح حدیبیه، خواستار به‌کارگیری عنوان جامع «فقه و حقوق حکمرانی جهاد» در متون علمی شد و خاطرنشان کرد: از حیث فقهی، اقدام علیه کشورهایی که پایگاه‌های نظامی خود را در اختیار تهاجم علیه مسلمانان قرار داده یا پشتیبانی مؤثر نظامی کرده‌اند، قابل طرح و بررسی است؛ اما تمام این پژوهش‌ها باید در بستر حکمرانی دینی و ولایی فهم شود.
وی با تأکید بر اینکه جهاد، ساختاری اجتماعی و ولایی دارد، یادآور شد: تصمیم‌گیری درباره مسائلی نظیر جنگ، اعلام آتش‌بس یا آغاز مذاکره، بر اساس عقل جمعی، اخذ نظرات کارشناسان، تدبیر فقهی و در نهایت با اذن و حکم نهایی ولی‌فقیه اتخاذ می‌شود. ما خود را سرباز رهبر معظم انقلاب می‌دانیم و همگان موظفند در مقام عمل، فارغ از بررسی‌های نظری، کاملاً ذیل تصمیم و فرمان ولی امر مسلمین حرکت کنند.
جهاد آخرین مرحله مواجهه با دشمن است
رئیس کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح نیز با تأکید بر اینکه جهاد آخرین راهکار در رویارویی با رفتار خصمانه است، گفت: احکام دفاعی باید بازدارندگی عینی ایجاد کند و تمامی تصمیمات عرصه جنگ نیز باید بر پایه مبانی مستحکم علمی و فقهی بنا شود.
سردار سرتیپ پاسدار سیدمحمد باقرزاده با بازخوانی پیشینه مبارزات ملت ایران از خرداد ۱۳۴۲ و با تکیه بر فرهنگ عاشورا اظهار داشت: در بزنگاه‌های مواجهه با جنگ، باید حقیقت اندیشه‌ها آشکار شود تا مشخص گردد چه کسانی صادقانه از اسلام، پیامبر اعظم (ص) و ائمه اطهار (ع) دفاع می‌کنند.
وی با تأکید بر پیوند ناگسستنی میدان نبرد با پشتوانه‌های معرفتی تصریح کرد: ساختار حکمرانی باید به‌گونه‌ای ریل‌گذاری شود که تمامی تصمیمات و احکام مرتبط با جنگ، متکی بر مبانی فقهی و نظریات متقن علمی باشد؛ زیرا مجاهدان در عرصه عملیاتی به این عقبه فکری نیاز دارند و جهاد اسلامی بر پایه‌های محکم علمی و دینی استوار است.
باقرزاده ضمن قدردانی از اهتمام بنیاد حیات طیبه در سامان‌دهی این مباحث، بر ضرورت استمرار و گسترده‌تر شدن چنین اقداماتی تأکید کرد و یادآور شد: صف‌بندی میان حق و باطل همواره برقرار بوده و بخش عمده‌ای از فشارهای وارده بر مؤمنان، ناشی از حقیقت همین رویارویی است.
رئیس کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با تشریح رویکرد فقه اسلامی در مواجهه با تعدیات خصمانه بیان کرد: پاسخ به آزارها با مراحل خفیف‌تر مانند اعراض و قطع مراودات آغاز می‌شود و جهاد، آخرین تدبیر در این منظومه است. بازدارندگی و اقدامات دفاعی باید به‌گونه‌ای باشد که انگیزه تکرار تجاوز از دشمن سلب شود.
وی با اشاره به نگرش تمدنی امام خمینی (ره) درباره جایگاه جهاد در صیانت از کلیت نظام اسلامی و بسط عدالت افزود: سرکوب ظلم مانند اطفای حریق است؛ اگر منزلی دچار آتش‌سوزی شود و اقدام فوری صورت نگیرد، آتش به خانه‌های مجاور سرایت می‌کند. بر این مبنا، مهار تجاوزگری در مبدأ، ضرورت پیشگیری از فراگیری خسارت‌هاست. سردار باقرزاده در پایان بر ضرورت تبیین دقیق گفتمان مقاومت برای افکار عمومی تأکید کرد.
شکست راهبردی دشمن در تهاجم اخیر علیه جمهوری اسلامی
عضو مجلس خبرگان رهبری نیز با تبیین دکترین «جهاد تمدنی» به عنوان نظریه‌ای برای تولید مستمر قدرت ملی گفت: پایان دادن به سایه جنگ راهبردی جامع است و امنیت پایدار ملی نیز در گروی اقتصاد تاب‌آور، توان فناورانه و احقاق حقوق ملت ایران است.
آیت‌الله عباس کعبی با اشاره به شکست راهبردی دشمن در تهاجم اخیر علیه جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: این مخاصمه تکالیف و حقوقی را متوجه ملت ایران می‌سازد که از جمله آن می‌توان به حق دفاع مشروع، تنبیه متجاوز، جبران خسارت‌های جنگی و محاکمه جنایتکاران اشاره کرد.
وی با تأکید بر حق انتقام سخت ملی، بین‌المللی و فقهی در فرهنگ دینی تصریح کرد: مجازات قطعی ترامپ، نتانیاهو و سایر جنایتکاران جنگی مطمح نظر بوده و هرگز از این حق قانونی و شرعی دست نخواهیم کشید؛ مذاکره نیز باید به تضمین قطعی پایان تجاوز و ممانعت از تکرار آن منجر شود.
عضو مجلس خبرگان رهبری با طرح نظریه «جهاد تمدنی» به عنوان راهکاری برای پایان‌بخشی پایدار به سایه جنگ، مؤلفه‌های چهارگانه آن را شامل تولید مستمر قدرت در تمامی ابعاد، به‌کارگیری قدرت در مسیر اهداف متعالی اسلام، رویارویی با طاغوت و تجاوز، و استمرار جهاد تحت هدایت ولی‌فقیه برشمرد.
کعبی با تأکید بر اینکه امنیت پایدار ملی با اقتصاد تاب‌آور و توان فناورانه محقق می‌شود، خاطرنشان کرد: توسعه فناوری‌های بومی، تقویت تولید داخلی، صیانت از معیشت مردم و پیگیری جهاد حقوقی و دیپلماسی جهت مستندسازی جنایات دشمن و محکومیت آن، از ملزومات صیانت از کیان نظام اسلامی است.
