مدیر حوزههای علمیه کشور ۸ ضرورت و رویکرد تحولی در مأموریتهای حوزههای علمیه خواهران را تبیین کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم، آیتالله علیرضا اعرافی در آیین مشترک آغاز سال تحصیلی جدید حوزههای علمیه خواهران سراسر کشور و جامعهالزهرا(س) با عنوان «عهد علمی با امام شهید» که امروز شنبه چهارم مهرماه ۱۴۰۵، با حضور مدیران، استادان و جمعی از مسئولان، در سالن آیتالله شرعی(ره) مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران برگزار شد، ضمن تبریک ایام آغاز سال تحصیلی، از تلاش همه کسانی که در رشد و اعتلای این نهاد علمی، دینی و تربیتی فعالیت میکنند، تقدیر و تشکر کرد و به تبیین جایگاه، هویت، رسالت و چشمانداز حوزههای علمیه خواهران پرداخت.
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین با تقدیر از مردم، خیرین، خانوادهها، طلاب، استادان، کادر حوزههای علمیه خواهران و مدیران استانی اظهار کرد: از همه کسانی که در رشد و اعتلای این نهاد فاخر و فخیم حوزههای علمیه خواهران در ایران و جهان تلاش میکنند، باید تقدیر و تشکر کرد. بهویژه به خاطر نقشآفرینی بسیار ممتاز، پرفروغ و بیبدیلی که خواهران بزرگوار ما در حوادث اخیر و جنگ سوم داشتند، باید تقدیر و تشکر ویژهای داشته باشیم.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: شما بحمدالله یک صفحه زرین در کنشگری حوزههای علمیه خواهران و در نقشآفرینی و ایفای رسالت اجتماعی و انقلابی در ایران و سراسر کشور خلق کردید؛ این صفحه زرین در تاریخ حوزههای علمیه خواهران ماندگار خواهد بود و انشاءالله خداوند این عزم، اهتمام، تلاش و جهاد مبارک را از همه عزیزان بپذیرد.
گرامیداشت هفته دفاع مقدس و یاد شهدا
وی با گرامیداشت هفته دفاع مقدس، یاد شهدای دفاع مقدس و شهدای دو جنگ اخیر را گرامی داشت و گفت: یاد امام راحل و کبیر، یاد رهبر و قائد و امام شهید، سایر شهدای ملت ایران، محور مقاومت، شهدای حوزه و روحانیت و همچنین شهدای نوجوان، دانشآموز و دانشجو را گرامی میداریم و به ارواح همه آنان درود میفرستیم. از همه کسانی که به این نهاد یاری رساندند و امروز در پیشگاه خداوند هستند و در میان آنان آیتالله شرعی(ره) نقش ممتازی داشتند نیز باید یاد کنیم و به ارواح آنان درود بفرستیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین ارتحال آیتالله العظمی سیدموسی شبیری زنجانی را تسلیت گفت.
غم و شادی انسان، آینه شخصیت اوست
اعرافی در ادامه با قرائت آیاتی از سوره مبارکه ضحی، به تبیین نسبت غم و شادی انسان با شخصیت و هویت او پرداخت و عنوان کرد: در برخی نقلها آمده است که این سوره پس از انقطاع وحی و در یک فاصله کوتاه نازل شد و طبق آنچه در شأن نزول آن نقل شده است، رسول خدا(ص) به خاطر این فترت و فرود نیامدن فرشته خدا، جبرئیل امین، دچار غم و اندوه سنگینی شدند؛ چرا که مبادا این انقطاع وحی و فرود نیامدن آیات الهی نشانهای از غضب و خشم الهی باشد. این غم جانکاه برای رسول خدا(ص) بود؛ حتی یک احتمال درباره این انقطاع کوتاه، پیامبر خدا را در حسرت، حزن و اندوه قرار داد.
مدیر حوزههای علمیه کشور با بیان اینکه یکی از سنجههای شناخت شخصیت انسان، بررسی غم و شادیهای اوست، گفت: وقتی بخواهیم شخصیت خود یا دیگران را ارزیابی کنیم، سنجههایی وجود دارد که با آنها میتوان فهمید وزن یک انسان و یک شخصیت در چه حدی است. این سنجهها متعدد و متنوع هستند و یکی از آنها مراجعه و مداقه در غم و شادی خودمان یا غم و شادی دیگران است.
وی ادامه داد: ما با علم حضوری بر خود احاطه داریم و میتوانیم غم و شادی خود را مورد مداقه قرار دهیم. اینها از عواطف مهم شکلدهنده شخصیت انسان هستند. باید ببینیم برای چه چیزی غمگین و برای چه چیزی شاد میشویم و غم و شادی ما تابع چه معیارهایی است.
اعرافی افزود: اگر همه توجیهات و امور دیگر را کنار بگذاریم و ببینیم غم و شادی ما تابع چه معیارهایی است، نکته بسیار مهمی به دست میآید؛ با این سنجه میتوان گفت انسان در چه ترازی و در چه جایگاه شخصیتی قرار دارد.
تبیین نسبت لذت، علم و رنج در نگاه فلسفی
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران با اشاره به مباحث فلسفی درباره لذت، علم و رنج گفت: ابنسینا در «اشارات» و در نمطهای پایانی این مباحث را به خوبی تشریح کرده است. یکی از زیباترین متونی که در فلسفه ما داستان علم، رنج و لذت را تبیین کرده، همان نمطهای پایانی «اشارات» است. نمط هفتم، هشتم، نهم و دهم «اشارات» و مطالبی که خواجه نصیرالدین طوسی در شرح آن بیان کرده است، از مباحثی است که میتوان در زمینه لذت و علم و منشأ آنها مورد توجه قرار داد و کسانی که در سطوح بالاتر هستند، میتوانند از این مباحث استفاده کنند.
اعرافی تصریح کرد: من نمیخواهم اینجا وارد آن مباحث شوم؛ فقط میخواهم بر این نکته تأکید کنم که غم و شادی ما آینه شخصیت ماست و با آن میتوانیم خود را بیازماییم.
غم امیرالمؤمنین(ع) برای رنج دیگران
عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) بیانر کرد: امیرالمؤمنین(ع) غمگین نمیشد به خاطر همه سختیهایی که داشت، اما وقتی میشنید خلخال را از پای زن یهودی در قلمرو حکومت اسلامی کشیدهاند، برآشفته میشد. این غم نشان میدهد که شخصیت او چه شخصیتی است.
مدیر حوزههای علمیه کشور ادامه داد: شادی امیرالمؤمنین(ع) در آن خلوت و در پیشگاه خداوند است و این نشان میدهد درون این وجود نورانی و مبارک چه دنیایی قرار دارد.
وی افزود: باید ببینیم غمگین میشویم که نانی از کف دادهایم یا غمگین میشویم که نتوانستهایم دستی را بگیریم، در حالی که امکان آن وجود داشته است. انسانهای کوچک به خاطر اولی غمگین میشوند، اما انسانهای بزرگ با دومی تکان میخورند.
انسان بزرگ، وجود خود را برای دیگران میگشاید
اعرافی انسانیت انسان را در خروج از فردگرایی و گشودن وجود خود به روی دیگران دانست و گفت: یکی از شاخصهای مهم انسانیت انسان این است که در خود و خودفردی و شخصی نماند و در لاک خود محصور نشود و از آن بیرون بیاید.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: هرچه وجود انسان بازتر و گشودهتر شود و دیگران بیشتر در سایه غم و شادی، کار و تلاش او قرار گیرند، آن انسان بزرگتر است. آدم کوچک فقط خود را میبیند و پیرامون محدود خود را مشاهده میکند، اما هرچه این چتر گشودهتر شود و انسان قلههای بلندتری را فتح کند، دامنه وجود او نیز بازتر میشود. آن وقت رنج یک فقیر او را میآزارد و ذلالت یک گمراهی او را از پا درمیآورد؛ چراکه وجود او توسعه یافته و گشوده شده است و دیگران در سایه او قرار گرفتهاند.
مدیر حوزههای علمیه کشور تصریح کرد: استادی که از خود بیرون آمده است، متعلمان را پاره تن خود و امتداد وجود خود میداند. این استاد در منطق الهی و دینی و حوزوی است. مدیری که وجودش گشوده شده و دیگران سهم وافری در خوشی و ناخوشی او دارند، انسانی در تراز دیگری است.
پیام سوره ضحی؛ خداوند پیامبر(ص) را تنها نگذاشت
اعرافی با اشاره به وضعیت پیامبر اکرم(ص) در سوره ضحی گفت: پیامبر خدا(ص) با آن همه مواجهه و گرفتاری، معمولاً آرام، صبور و استوار بود، اما در قرآن مواردی وجود دارد که پیامبر(ص) غمگین میشود و یکی از آنها در همین سوره ضحی آمده است. این وجود آرام و صبور در همه تنگناها و سختیها، در اینجا دچار یک غم جانکاه میشود و خداوند برای آرام کردن پیامبر میفرماید: «مَا وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَی»؛ پروردگارت تو را رها نکرده و بر تو خشم نگرفته است.
مدیر حوزههای علمیه کشور ادامه داد: خداوند سپس میفرماید: «وَلَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَّکَ مِنَ الْأُولَی»؛ بدان که آن جهان قدس و غیب برتر از این جهان است و غمهای این عالم تو را نگیرد؛ آنجا اساس شخصیت توست. جمله سوم نیز میفرماید: «وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَی»؛ خداوند آنقدر به تو عنایت خواهد کرد که به رضایت برسی.
«وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَی» و جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س)
اعرافی با اشاره به برخی اقوال درباره نزول سوره ضحی اظهار کرد: طبق برخی اقوال، این سوره دو بار نازل شده است؛ یکبار در مکه و یکبار در مدینه. آیات و حتی سورههایی داریم که گفته شده دو بار نازل شدهاند و میان این موارد یک وجه مشترک وجود دارد.
وی افزود: طبق برخی از نقلها، این آیات علاوه بر اینکه در مکه و در شأن نزول مربوط به انقطاع وحی نازل شدهاند، در اواخر عمر شریف پیامبر(ص) نیز نازل شدهاند. اگر این مطلب درست باشد، در اواخر عمر شریف پیامبر(ص)، علاوه بر نگرانی از انقطاع وحی که در مکه وجود داشت، نگرانی دیگری درباره آینده و امتداد رسالت نیز وجود داشته است.
مدیر حوزههای علمیه کشور تصریح کرد: این بخش از آیات با این نگرانی سازگار است و میفرماید: «وَلَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَّکَ مِنَ الْأُولَی»؛ تو آنجا چیزی داری که از همه اینها برتر است، آرام باش.
وی افزود: «وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَی» یعنی آنقدر به تو عنایت خواهد کرد که به رضایت مطلق برسی؛ همان رضایت مطلقی که در آیه «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعِی إِلَی رَبِّکِ رَاضِیَهً مَرْضِیَّهً» به آن اشاره شده است.
اعرافی با اشاره به ارتباط این مضمون با مقام شفاعت و آیه «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» گفت: این مقام رضایت مطلق، مقام بزرگی است و مطالب مختلفی درباره آن گفته شده است، اما بدون تردید با «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» بیارتباط نیست.
عضو فقهای شورای نگهبان ادامه داد: بر اساس این مقدمات و معارفی که داریم، یقین و اطمینان داریم که «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» یک مصداق جلی و بارز دارد و اگر نگوییم حضرت فاطمه زهرا(س)، این بانوی پاکیها و فضیلتها و بانویی که در همه آنچه اقتضای ولایت و عصمت الهی است، جایگاه والایی دارد، دستکم باید گفت حضرت فاطمه زهرا(س) مصداق جلی و بارز این آیه است.
حضرت فاطمه زهرا(س)، امتداد وحی و رسالت
مدیر حوزههای علمیه کشور عنوان کرد: غم پیامبر(ص) یا از انقطاع وحی بود یا از نگرانی درباره امتداد رسالت و هدایت جامعه. این دو غم اصلی پیامبر است و این آیات، بر اساس احتمال نزول دوباره، به هر دو آنها پاسخ میدهد. خداوند میفرماید غم انقطاع وحی را نخور؛ تو جایگاه بالایی داری و همچنین میفرماید غم امتداد رسالت را نخور؛ تو فاطمه را داری. غم انقطاع نخور و غم بیامتدادی نخور؛ همه اینها با وجود فاطمه درمان میشود.
اعرافی تصریح کرد: خداوند این کوثر تابناک و خورشید فروزان را به پیامبر(ص) عطا کرد تا هم به عالم غیب متصل باشد و هم به جهان عینی و آینده تاریخ نورفشانی کند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران، حضرت فاطمه زهرا(س) را نقطه اتصال و تجلی نور الهی دانست و گفت: این نقطه اتصال، نور الهی و جذبههای آسمانی را به همه بشریت در عالم میرساند؛ یک زن بزرگ و دارای ولایت الهیه، ولایت تکوینی الهیه و آن مقامات معنوی و عرفانی که در وجود ایشان جمع شده است.
هویت حوزههای علمیه خواهران در پیوند با حضرت فاطمه زهرا(س)
اعرافی با تأکید بر اینکه حوزههای علمیه خواهران در چنین جایگاهی ریشه دارند گفت: حوزههای علمیه خواهران از این جایگاه متعالی هویت مییابند و از این جایگاه آسمانی، رسالتمدار میشوند. همین یک جمله برای آنکه عمق حوزههای علمیه خواهران معنا و دریافت شود، کافی است.
عضو فقهای شورای نگهبان افزود: آغاز سال تحصیلی با توجه به این بانوی کرامت و این مادر ظاهری و باطنی امامت و این شخصیتی که تکیهگاه رسول خدا(ص) است و غمهای جهان از قلب پیامبر به واسطه او رخت برمیبندد، ذات، رسالت، کنه، جوهره و هویت ما و شما و بهویژه شما بانوان است. به نظرم همین یک سخن و یادآوری برای همه چیز کافی است تا در طول سال، خواهران بزرگوار، استادان و طلاب ما این رسالت و هویت را پاس بدارند و پای این عهد ولایی و امامت و صدیقه طاهره(س) بایستند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: این رسالت خواهرانه، این هویت و به تعبیر زیبا و درست، زن الگوی ثبوت زن مسلمان، این هویت در نگاه خاندان پیامبر(ص) به اوج رسیده است و باید آن را پاس داشت.
اعرافی تصریح کرد: ما ضمن اینکه از منظومه کلان اسلام در باب زن پیروی میکنیم، از این قرائت و خوانش بسیار متعالی که در نگاه مکتب اهلبیت(ع) وجود دارد، نمایندگی میکنیم. خواهران بزرگوار؛ حوزههای علمیه خواهران چنین رسالت و چنین هویتی دارد و این کمگوهری نیست؛ باید این جایگاه را پاس داشت.
پیشینه تاریخی حضور زنان در علم و معرفت اسلامی
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه با اشاره به پیشینه حضور بانوان در عرصه علم و معرفت اسلامی اظهار کرد: حوزههای علمیه خواهران نهادی نوپاست، اما بانوان بزرگ در طول تاریخ در مکتب علم و معرفت اسلام و معارف اهلبیت(ع) حضور داشته و نقشهای بزرگی ایفا کردهاند. از حضرت خدیجه(س)، حضرت فاطمه زهرا(س)، حضرت زینب(س) و امثال این بزرگواران گرفته تا سطوح مختلف تاریخی، یک رشته تاریخی بسیار مبارک وجود دارد.
اعرافی با اشاره به کتابهایی که درباره زنان صحابی پیامبر(ص) نگاشته شده است، گفت: در برخی منابع، بیش از هزار نفر از زنان صحابی عصر رسول خدا(ص) برشمرده شدهاند؛ در حالی که این شمار در عصری بوده که زن تقریباً هیچ جایگاهی در جامعه نداشت. این مسئله نشان میدهد که آغاز نقشدهی و فعالسازی زن در قلمروهای مختلف، در عصر رسول خدا(ص) مورد توجه بوده است.
نقش زنان در سلسله راویان و محدثان
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به حضور صدها بانوی راوی در سلسله راویان حدیث و معارف اسلامی اظهار کرد: در زنجیره روات ما نیز صدها نفر از راویان زن در سلسله راویان و محدثان حضور دارند.
وی به کتاب «تنقیح المقال» مرحوم مامقانی اشاره کرد و گفت: یکی از آثاری که این موضوع را نسبتاً خوب جمع کرده، «تنقیح المقال» مرحوم مامقانی است. این کتاب از آثار مهم رجالی ماست و اگر کسی مقدمات آن را مطالعه کند، با کار بزرگ و گستردهای که مرحوم مامقانی انجام داده است، آشنا میشود.
اعرافی ادامه داد: مرحوم مامقانی دو سه پدیده فوقالعاده را خلق کرد که یکی از آنها همین «تنقیح المقال» است. من دیشب نیز مقداری از مباحث آن را مطالعه میکردم و برای خودم بسیار جالب بود؛ از جمله داستانهایی که ایشان هنگام نگارش این کتاب نقل کرده و برخی کراماتی که احساس کرده است.
وی با اشاره به عظمت این اثر افزود: یکی از علمای مصری در جایی این کار را نقد کرده و گفته بود این کار با این بزرگی، کار یک گروه عظیم است و چگونه ممکن است یک نفر چنین کاری را انجام داده باشد. وقتی از او دعوت کردند و گفتند عالمی که در نجف این کار را انجام داده، اکنون نیز حضور دارد و همه آثار و علائم آن موجود است، برای او شگفتآور بود که یک نفر بتواند در مدت کوتاهی دهها اثر عمیق رجالی تألیف کند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: مرحوم آقابزرگ تهرانی نیز درباره این کار عظیم گفته است که چنین اثری اگر توسط یک نفر انجام شود، به سالها زمان نیاز دارد.
اعرافی با اشاره به بخش مربوط به بانوان در کتابهای رجالی گفت: در بسیاری از کتابهای رجالی و درایی و حدیثی، بخشی به بانوان اختصاص داده شده است و در آنجا شمار قابل توجهی از زنان راوی معاصر در سلسله احادیث و روایات ما برشمرده شدهاند. اینها نمونههایی است که نشان میدهد کار علمی بانوان در معارف و علوم اسلامی کاری باسابقه و ریشهدار است.
حلقههای نخستین زنجیره نورانی
مدیر حوزههای علمیه کشور تصریح کرد: حلقههای نخستین و آغاز این زنجیره نورانی علم، معرفت و حدیث، حضرت خدیجه(س)، حضرت فاطمه زهرا(س) و حضرت زینب(س) هستند. بهویژه حضرت فاطمه زهرا(س) و تا حد زیادی حضرت زینب(س)، بخشی از تجلیات ولایت و حتی ولایت و راهبری خارجی در نقاط عطف حساس تاریخی به آنان سپرده شد.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران با اشاره به نقش این سه بانوی بزرگ در مقاطع حساس تاریخ گفت: این سه زن یک وجه مشترک دارند؛ در نقطهای از تاریخ، در لحظهای که همه کم آورده بودند، این سه زن نهتنها کم نیاوردند، بلکه پرچمدار و راهبر هدایت جامعه بودند.
وی ادامه داد: در مقاطعی از زندگی این بزرگواران، همه رسالت، امامت و هدایت به نقطهای حساس رسیده بود و جامعه در سکوت فرو رفته بود، اما این سه زن پرچمدار بودند. سهم این بزرگواران در هدایت خلق و راهبری اسلامی در تاریخ باقی است و این نقش به شکل مستمر ادامه داشته است.
حوزههای علمیه خواهران؛ نهادی نوپا با ریشههای عمیق تاریخی
اعرافی با اشاره به شکلگیری حوزههای علمیه خواهران در دوران معاصر گفت: با وجود همه این پیشینهها، آنچه در دوره متأخر، سالهایی پیش از انقلاب اسلامی و با گفتمان نهضت امام و انقلاب اسلامی شکل گرفت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به صورت یک نهاد درآمد، حوزههای علمیه خواهران به مفهوم امروزی است.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: با وجود این ذخایر بزرگ که به برخی از آنها اشاره کردم، نهاد حوزههای علمیه خواهران به مفهوم امروزی، نهادی متأخر و مربوط به دهههای اخیر است.
اعرافی حوزههای علمیه خواهران را «یک نهاد نوپای بسیار مبارک» توصیف کرد و گفت: وقتی میگوییم نوپاست، دو ویژگی مهم دارد؛ نخست اینکه ریشههای قوی در خود بانوان دارد و دوم اینکه ریشههای کلان آن در حوزههای علمی است.
وی ادامه داد: مزیت دیگر این است که یک نهاد نوپا را میتوان سامان داد، مدیریت کرد و راهبری کرد. خشت اول این نهاد هنوز در حال نهاده شدن است و شما در مفهوم نهادی، در حال پایهریزی و نهادسازی هستید.
نهادسازی حوزههای علمیه خواهران و ثواب سنت حسنه
اعرافی با اشاره به حدیث «مَن سَنَّ سُنَّهً حَسَنَهً فَلَهُ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ» بیان کرد: همه کسانی که در نهادسازی علوم اسلامی در بخش بانوان تلاش کردهاند و اکنون نیز در حال تلاش هستند، سنتگذاران نیکو و در اجر این نهاد تا قیام قیامت سهیم هستند. البته اگر خدای ناکرده خطایی در کار باشد، آن هم تبعات و مسئولیت مضاعف دارد. بنابراین مجموعه استادان، کادر محترم، مدیران ارجمند و همه این جمع عظیمی که این کاروان را پیش میبرند، رسالت متمایز و متفاوتی دارند.
دو رسالت عمومی و اختصاصی حوزههای علمیه خواهران
عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به رسالتهای حوزههای علمیه خواهران گفت: حوزههای علمیه خواهران دو رسالت دارد؛ یک رسالت عام و یک رسالت خاص و گاهی توازن میان این دو دیده نمیشود.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: گاهی میگویند کار حوزههای علمیه خواهران، مسائل خانواده و زن است و باید در این قلمرو نقشآفرینی کنند؛ چه در تولید علمی، چه در ترویج، گفتمانسازی و تبلیغ. این یک نگاه است. گاهی نیز در سوی دیگر، کسانی حوزههای علمیه خواهران را دقیقاً مانند حوزههای برادران میبینند. هر دو نگاه، به تنهایی صحیح نیست.
وی تصریح کرد: حوزههای علمیه خواهران دو رسالت دارد. یک رسالت عام دارد؛ علم دین، فقه، کلام، حدیث، تفسیر، ادب و ادبیات و معارف اسلامی، زن و مرد ندارد. اینها ودیعههای الهی برای هدایت بشر هستند.
مدیر حوزههای علمیه کشور افزود: بخش عمده دروس و علوم اسلامی مشترک است و رسالت عام حوزههای بانوان اختصاص به یک بخش خاص ندارد. حوزههای خواهران در همه قلمروهای علوم اسلامی، در تولید، انتاج، فرآوری، ترویج و نشر آن نقش دارند و میتوانند و باید در همه عرصههای کلامی، اعتقادی، حدیثی، تفسیری، فقهی، اخلاقی و سایر علوم اسلامی نقشآفرینی کنند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران خاطرنشان کرد: در کنار این رسالت عام، حوزههای علمیه خواهران در حوزه زن و خانواده رسالت ویژهای دارد و باید در این عرصه پرچمداری خاص داشته باشد.
ضرورت پرورش متفکران و متخصصان زن در حوزه علوم اسلامی
اعرافی تصریحاظهار کرد: این دو رسالت هر دو در مأموریت حوزههای علمیه خواهران قرار میگیرد؛ بنابراین ظهور متفکران بزرگ و شخصیتهای بزرگ در حوزههای علمیه خواهران باید مورد انتظار باشد. البته در رسالت ویژه نیز انتظار داریم زن حوزوی امروز بتواند از منطق اسلام در تربیت خانوادگی و حوزه زن و خانواده نقش ویژه و پرچمداری خاص داشته باشد و این امر اقتضائات فراوانی دارد که باید انجام شود.
رویکرد راهبردی، برنامهمحوری و پایبندی به اسناد
اعرافی در ادامه به برخی نکات راهبردی درباره آینده حوزههای علمیه خواهران و جامعهالزهرا(س) اشاره کرد و گفت: در هر دو بخش، حوزههای علمیه خواهران و جامعهالزهرا(س)، برخی نکات را باید مرور و یادآوری و بر آنها تأکید کنیم.
وی افزود: نکته جدیدی نیست، اما میخواهم بر رویکردهای راهبردی، برنامهمحوری و پایبندی به این نگاه تأکید کنم. بحمدالله برای نخستین بار حوزههای علمیه خواهران از «برنامه پنجساله و میانمدت و اسناد راهنما» برخوردار شده و در مجموعه جامعهالزهرا(س) نیز این رویکرد وجود دارد.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران تصریح کرد: این رویکرد باید حفظ و تقویت شود و همه رشتهها و فعالیتها باید با آن تناسب داشته باشند. اگر در این برنامه اشکالی وجود دارد، باید برای اصلاح آن کمک شود، اما نباید از ریل و قانون اسناد راهبردی و برنامههای اساسی و کلان خارج شد.
صفمحوری و ضرورت ارتباط برنامهریزی با میدان
وی دومین رویکرد را «صفمحوری در نگاه جامعه» عنوان کرد و گفت: ما که در عمق نشستیم و در اتاقها هستیم، معاونان و بخشهایی که وجود دارند و طراحیهایی که انجام میشود، لازم و بسیار مهم است؛ اما اگر این طراحی از بازخوردگیری کف میدان، از مدرسه تا استان، منقطع باشد، حتماً دچار خلل و ضعف خواهد شد. این اتصال در حوزه برنامهریزی بسیار مهم است و در حوزه اجرا نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران تأکید کرد: صف مدرسه و مرکز و مؤسسه که آخرین حلقه است تا بخشهای میانی باید اختیار لازم داشته باشند؛ هم برای تنظیم راهبردها نقش کافی ایفا کنند، هم اختیار لازم برای پیشبرد برنامهها داشته باشند و هم با همان منطق، ارزیابی، نظارت و رتبهبندی انجام شود.
تربیت متوازن علمی، اخلاقی، تهذیبی و اجتماعی
اعرافی سومین رویکرد را «رویکرد جامع علمی، اخلاقی، تهذیبی و اجتماعی» دانست و گفت: ما نباید حالت کاریکاتوری و نامتوازن داشته باشیم. تربیت جامع و متوازن، اساس کار است و این مسئله در اسناد نیز منعکس شده است.
عضو فقهای شورای نگهبان بر اهمیت ظرافت و دقت در اجرا تأکید کرد و افزود: آنچه در اسناد پیشبینی شده است، باید با دقت و ظرافت اجرا شود تا تربیت طلاب، تربیتی جامع و متوازن باشد.
صیانت از سنتهای حوزه و بهرهگیری از میراث هزارساله
مدیر حوزههای علمیه کشور چهارمین رویکرد را «حوزوی بودن و صیانت از سنتهای حوزه» دانست و گفت: باید از سنتهای حوزه صیانت کنیم و از این سنتها الهام بگیریم.
وی افزود: حوزه هزارساله را نباید کمشمار و کماهمیت تلقی کنیم. بنده از کسانی هستم که همیشه معتقد بودهام باید از تجربههای جدید بهره برد و اکنون نیز معتقدم نمیتوان دور خود خط کشید و از تجربههای بشری استفاده نکرد، اما این تاریخ هزارساله گنجی غنی است.
اعرافی تصریح کرد: این گنج را باید شناخت و آداب و سنن سلوک در این دامنه را فرا گرفت. نباید این میراث را کم گرفت. حوزههای علمیه خواهران باید با این درخت تنومند هزارساله تاریخی متصل باشند و این اتصال نباید کمرنگ شود.
ضرورت همگرایی و همافزایی درون و بیرون حوزه
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران پنجمین رویکرد را «همگرایی و همافزایی در درون و بیرون حوزههای علمیه خواهران» دانست و اظهار کرد: باید یک حلقه یا زنجیره کنشگری در حوزههای علمیه خواهران شکل بگیرد.
اعرافی با اشاره به بیانات و مرقومه رهبر معظم انقلاب در این زمینه گفت: در همین بیانی که رهبری مرقوم فرمودند و دوستان در حال کار هستند، امیدواریم نتایج خوبی حاصل شود. این کار مبارک است و باید از آن تقدیر و تشکر کرد و در آن همکاری داشت. باید تلاش شود حوزههای علمیه خواهران در منظومه حوزه جایگاه برجسته و ممتازی داشته باشد.
تقویت رویکرد بینالمللی
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین بر توجه به «رویکرد بینالمللی» تأکید کرد و گفت: حوزههای علمیه خواهران باید نگاه بینالمللی و جهانی خود را تقویت کنند و در این عرصه نقشآفرین باشند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران با اشاره به تحولات اخیر اظهار کرد: جنگ تحمیلی سوم و پس از شهادت جانسوز رهبر و قائد عظیمالشأن، یک فصل نو است؛ در تراز آنچه در ۲۲ بهمن اتفاق افتاد.
اعرافی افزود: ۲۲ بهمن امواجی را در عالم منتشر کرد که کاملاً بیسابقه بود و امواج آن جهان را تکان داد. آنچه در جنگ تحمیلی سوم اتفاق افتاد، در همان تراز، امتداد پیام ایران و انقلاب اسلامی و یک امتداد بینظیر است.
بازتاب جهانی مقاومت و نقش ملت ایران
وی با اشاره به سفرهای اخیر خود گفت: در همین مدت دو سفر خارجی داشتم. حقیقتاً با اینکه سالهاست درگیر مسائل خارجی و بینالمللی هستم، پدیدههایی را در این دو سفر اخیر که متعاقب جنگ تحمیلی ۱۲ روزه انجام شد، دیدم که برای کسی که با پدیدههای خارجی و بینالمللی و امواج انقلاب و گفتمان انقلاب اسلامی نسبتاً آشناست، جدید، نوع و شگفتانگیز بود.
مدیر حوزههای علمیه کشور تصریح کرد: هیمنه ملت ایران و شکوه ملت ایران، که شما نیز بخشی مهم در تولید آن بودید، جهان را شگفتزده کرده است. البته ما در میانه یک راه بسیار خطیر هستیم و این راه هرگز تمام نشده است؛ ما در میانه این مسیر قرار داریم.
تأکید بر مقاومت و آمادگی حوزه برای نقشآفرینی
اعرافی با تأکید بر ضرورت ایستادگی گفت: در این امتداد، راهی جز مقاومت و ایستادگی وجود ندارد. هیچ راه دیگری نیست. اینکه سخن بگویند و گفتوگو کنند، جای خود دارد، اما اصل قضیه، ایستادگی و مقاومت قاطع، مستمر و عمیق در برابر نظام سلطه جهانی است. این یک فصل جدید است و ما و شما در میانه این معرکه و کارزار بزرگ باید علم، دانش، فکر و اندیشه خود را فعال کنیم.
عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به نقش حوزههای علمیه در این عرصه اظهار کرد: حوزههای علمیه باید ضعفها و نقصهای آموزشی گذشته را ترمیم کنند، اما نباید این میدان و نقش اساسی خود را در این کارزار و در میانه این میدان کم بگیرند. این نقش، نقش بینالمللی، فهم بینالمللی و کنشگری بینالمللی است و باید مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت کنشگری اجتماعی حوزههای علمیه خواهران
اعرافی رویکرد دیگر را «انقلابی و کنشگری» دانست و گفت: حوزههای علمیه خواهران باید در حوزه دانشگاه و آموزش و پرورش، علاوه بر عموم جامعه، نقشآفرین باشند. باید نسبت به آسیبهایی که داریم، از جمله مسائل زیست عفیفانه و مسائل حجاب توجه ویژه داشته باشیم.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران همچنین به «ضرورت تقویت حضور اجتماعی حوزههای علمیه خواهران» اشاره کرد و گفت: حوزههای علمیه خواهران به گونهای عمل کنند که مبلغ تربیت کنند، کارشناس تربیت کنند، کنشگر اجتماعی تربیت کنند و در همه عرصهها حضور داشته باشند. بحمدالله امروز شعاع وسیعی از این حضور گشوده شده است، اما باید در کنار آن، برنامههای ویژهای نیز وجود داشته باشد.
ضرورت تربیت فقیه، فیلسوف و صاحبنظر زن
اعرافی یکی دیگر از رویکردها و ضرورتهای حوزههای علمیه خواهران را «تربیت چهرههای علمی در تراز عالی» دانست و گفت: حوزههای علمیه خواهران باید فقیه، فیلسوف، مفسر، محدث و صاحبنظر در علوم انسانی اسلامی در تراز اول تربیت کنند.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران افزود: تربیت حضوری و تعامل حضوری میان استاد و شاگرد نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه این تعامل در تربیت حوزوی جایگاه مهمی دارد.
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین بر توجه به «حوزه پیشرو و سرآمد» تأکید کرد و گفت: دوستان در این زمینه کار کردهاند و انشاءالله این مسیر امتداد داشته باشد.
تأکید بر تداوم راه انقلاب اسلامی و شهدا
اعرافی در بخش دیگری از سخنان خود عنوان کرد: همه ما باید پای نظام اسلام، انقلاب، رهبری و تداوم راه شهدا بایستیم و برای آن، برنامهای متناسب با رسالت حوزه داشته باشیم؛ نه برنامهای که صرفاً عام و مردمی باشد، بلکه برنامهای متناسب با رسالت حوزه.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران تأکید کرد: حوزههای علمیه خواهران باید در کنار انجام رسالتهای علمی و تربیتی خود، برای این عرصه نیز برنامهای متناسب با هویت و رسالت حوزوی داشته باشند.
نهادسازی؛ سنت حسنهای که آثار آن ماندگار است
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به حدیث «مَن سَنَّ سُنَّهً حَسَنَهً فَلَهُ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ» خاطرنشان کرد: همه کسانی که در نهادسازی علوم اسلامی در بخش بانوان تلاش کردهاند و اکنون نیز در این مسیر تلاش میکنند، سنتگذاران نیکو هستند و در اجر این نهاد تا قیام قیامت سهیم خواهند بود.
وی در عین حال گفت: اگر خدای ناکرده خطایی در این مسیر رخ دهد، تبعات و مسئولیت مضاعف خواهد داشت، بنابراین استادان، کادر، مدیران و همه مجموعه عظیمی که این کاروان را پیش میبرند، رسالتی متمایز و متفاوت بر عهده دارند.
پیگیری مصوبات و برنامههای مربوط به استادان
اعرافی در بخش پایانی ضمن تقدیر و تشکر از مدیران، مسئولان نهادهای مختلف، استادان و همه دستاندرکاران حوزههای علمیه خواهران، ابراز امیدواری کرد برنامهها و طرحهایی که از سوی مجموعههای مختلف ارائه شده و به تصویب و تأیید رسیده است، در مسیر اجرا قرار گیرد.
رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه خواهران با اشاره به مباحث مطرحشده درباره استادان گفت: در زمینه استادان نیز، همانگونه که اشاره شد، کار امسال آغاز خواهد شد. این موضوع در چند جلسه پیش در شورا نهایی شده و امیدواریم امکانات لازم برای اجرای آن فراهم شود و این طرح پیش برود.
منبع خبر: خبرگزاری تسنیم
