رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: رشد علمی کشور نباید در افزایش کمی تولیدات علمی متوقف شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نسیم قم،حجتالاسلاموالمسلمین احمد واعظی در جلسه اعضای پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و آیین رونمایی از ۱۹ اثر پژوهشی این پژوهشگاه، با اشاره به گسترش ظرفیتهای علمی کشور اظهار کرد: امروز در حوزههای علمیه شاهد حضور گسترده فضلایی هستیم که در عرصههای گوناگون علمی، پژوهشی و اجتماعی فعالیت میکنند و این ظرفیت علمی در مقایسه با دوران پیش از انقلاب اسلامی، رشد چشمگیری داشته است.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: پیش از انقلاب اسلامی حدود ۲۴ دانشگاه و نهاد آموزش عالی در کشور فعال بود، اما امروز شمار دانشگاهها و مراکز علمی کشور به حدود ۴۰۰ مجموعه رسیده و تعداد استادان دانشگاه نیز از حدود چهار هزار نفر در آن دوران، به جمعیت گستردهای از استادان در رشتههای مختلف افزایش یافته است.
وی ادامه داد: در حوزههای علمیه نیز تحولات قابل توجهی رقم خورده است؛ اگر پیش از انقلاب تنها شمار محدودی از چهرههای حوزوی در عرصه عمومی و مسائل فکری و اجتماعی جامعه مورد رجوع و خطاب بودند، امروز جمعیت قابل توجهی از اهل فضل در حوزههای مختلف به پژوهش و تولید علمی مشغول هستند و بخشی از این فعالیتها نیز به مسائل اجتماعی و نیازهای روز جامعه اختصاص یافته است.
واعظی این تحولات را از برکات انقلاب اسلامی دانست و گفت: رونق نهاد علم در کشور و توسعه ظرفیتهای علمی دانشگاهها و حوزههای علمیه، حاصل معماری و پایهگذاری دو شخصیت بزرگ انقلاب اسلامی است و بهویژه حمایتهای امام راحل و رهبر شهید انقلاب از نهاد علم کشور، در شکلگیری اقتدار و سربلندی امروز جمهوری اسلامی نقش بسزایی داشته است.
عبور از رشد کمی؛ گام بعدی در مسیر پیشرفت علمی
وی با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله افزایش کمی تولیدات علمی بیان کرد: هر دورهای از رشد علمی کشور متناسب با دستاوردهای خود موجب خرسندی و امیدواری است، اما نباید در همان مرحله متوقف شد؛ بلکه باید برای برداشتن گام بعدی، اهداف تازهای را تعریف و دنبال کرد.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: در مقطعی، یکی از اهداف مهم نهاد علمی کشور، افزایش تعداد مقالات علمی و ارتقای جایگاه ایران در نمایههای علمی بینالمللی از جمله ISI و ISC بود که با حمایتهای صورتگرفته، رشد قابل توجهی در این زمینه حاصل شد و رتبه علمی کشور ارتقا یافت.
وی تصریح کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران با وجود برخورداری از حدود یک درصد جمعیت جهان، بیش از دو درصد تولید علم جهان را به خود اختصاص داده است و این دستاورد، آوردهای مثبت و قابل توجه برای کشور محسوب میشود.
واعظی ادامه داد: در حوزههای علمیه نیز شرایط مشابهی شکل گرفته و امروز مجموعههای علمی و پژوهشی متعددی در زمینههایی همچون مباحث اعتقادی، کلامی، فلسفی، تطبیقی، اجتماعی و فقهی فعالیت میکنند و نیروهای علمی توانمندی برای پرداختن به موضوعات جدید و تولید دانش در اختیار حوزه قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه افزایش تولیدات علمی به تنهایی هدف نهایی نیست، اظهار کرد: حتی اگر تعداد مقالات علمی ـ پژوهشی کشور بیش از دو برابر وضعیت موجود شود، اما این تحقیقات به عرصه کاربرد و راهبرد پیوند نخورد، نمیتوان آن را نقطه مطلوب و مقصد نهایی حرکت علمی دانست.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: حوزههای علمیه نیز با وجود برخورداری از مؤسسات و نهادهای علمی متعدد و تولید پژوهشهای فراوان، باید گام بعدی را با تمرکز بر حل مسائل کشور بردارند و ظرفیت علمی خود را بیش از گذشته در مسیر نیازهای واقعی جامعه قرار دهند.
معاصرت پژوهش؛ از شناخت مسائل نو تا اثرگذاری در حکمرانی
وی تأکید کرد: معاصرت پژوهش تنها به معنای پرداختن به موضوعات جدید نیست، بلکه پژوهش باید از نظر اثربخشی نیز با مسائل روز جامعه پیوند داشته باشد و در نهایت بتواند به یک لبه راهبردی دست پیدا کند.
واعظی افزود: منظور از لبه راهبردی آن است که دانش تولیدشده بتواند در چرخه حکمرانی کشور مؤثر واقع شود و در عرصههای مختلفی همچون اقتصاد، فرهنگ، امنیت، تجارت و دیگر حوزههای حکمرانی، پشتوانه علمی تصمیمگیری و سیاستگذاری قرار گیرد.
وی با اشاره به نیاز بخشهای مختلف حکمرانی به دانش تخصصی بیان کرد: هر چرخه حکمرانی برای حرکت صحیح، در مراحل مختلف از سیاستگذاری و تدوین راهبرد گرفته تا تنظیمگری، قانونگذاری، مقررهنویسی و تسهیل امور، به دانش نیازمند است.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ادامه داد: حتی در مرحله تسهیلگری و برطرف کردن موانعی که در مسیر اجرای سیاستها و راهبردها قرار دارند نیز دانش میتواند نقش مؤثری ایفا کند؛ ازاینرو، ارتباط میان نهاد علم و چرخه حکمرانی باید با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر جایگاه دانش فقه در این عرصه گفت: فقه تنها دانش مورد نیاز در فرآیند حکمرانی نیست، اما از مؤثرترین دانشها در این چرخه به شمار میرود؛ چراکه بخشی از مسائل حکمرانی بهطور مستقیم ماهیت فقهی دارند و بسیاری از مسائل دیگر نیز دارای وجه و لبه فقهی هستند.
واعظی افزود: حتی تصمیمات اجرایی و اقدامات کلان در حوزههای مختلف، در بسیاری از موارد دارای جنبه فقهی هستند و از این منظر، توجه به فقه و توسعه ظرفیت آن برای مواجهه با مسائل روز میتواند در فرآیند حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به روند تحول در حوزههای علمیه اظهار کرد: توجه حوزه به موضوعات جدید و فاصله گرفتن از تمرکز صرف بر مباحثی که سابقه تاریخی طولانی دارند، گام مهم و ارزشمندی بوده است و میتوان این تحول را نخستین گام بلند در مسیر معاصرت فقه و پژوهشهای حوزوی دانست.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: گام نخست معاصرت، انتخاب موضوعات جدید و پرداختن به مسائل نوپدید است، اما گام دوم باید بر اثربخشی متمرکز باشد تا پژوهشهای حوزوی بتوانند در مسیر حل مسائل کشور و اثرگذاری اجتماعی قرار گیرند.
وی خاطرنشان کرد: اگر پژوهشهای جدید تنها به تولید آثار علمی محدود بمانند و به مرحله اثرگذاری و حل مسئله نرسند، بخشی از ظرفیت این حرکت علمی بلااستفاده خواهد ماند و ضروری است مسیر پژوهش به سمت نیازهای واقعی کشور و عرصه حکمرانی امتداد پیدا کند.
واعظی در پایان با تبریک به آیتالله سیدکاظم نورمفیدی به مناسبت شش سال فعالیت مجموعه علمی مربوطه گفت: در این مدت رشد خوبی در این مجموعه مشاهده شده است و امیدواریم با اخلاص ایشان، استاد سیدمجتبی نورمفیدی و دیگر همکاران، این مجموعه بیش از پیش بدرخشد و در خدمت مؤثر به جامعه اسلامی باشد.
منبع خبر: خبرگزاری تسنیم
