فارس من|«بازاجتماعی شدن» سدی مقابل بازگشت به زندان
فارس من|«بازاجتماعی شدن» سدی مقابل بازگشت به زندان

خبرگزاری فارس ـ ایمن سادات موسوی نژاد: در پی ثبت سوژه‌ای در سامانه «فارس من» با عنوان «تدبیری برای مجرمان آزاد شده از زندان اندیشیده شود» خبرگزاری فارس بررسی این موضوع را در دستور کار قرار داد. زندانیان به سه دسته تقسیم می‌شوند دسته اول زندانیانی که تحمل کیفری آنها به پایان می‌رسد و از زندان آزاد می‌شوند و […]

خبرگزاری فارس ـ ایمن سادات موسوی نژاد: در پی ثبت سوژه‌ای در سامانه «فارس من» با عنوان «تدبیری برای مجرمان آزاد شده از زندان اندیشیده شود» خبرگزاری فارس بررسی این موضوع را در دستور کار قرار داد.

زندانیان به سه دسته تقسیم می‌شوند دسته اول زندانیانی که تحمل کیفری آنها به پایان می‌رسد و از زندان آزاد می‌شوند و دسته دوم زندانیانی هستند که در ایام خاص به آنها مرخصی بر اساس وثیقه داده می‌شود ولی بازگشت به زندان ندارند که متهمان متواری هستند.

دسته سوم زندانیانی هستند که مدتی از زمان زندانی آنها باقی مانده ولی بنا بر درخواست رئیس قوه قضائیه و موافقت رهبر معظم انقلاب آزاد می‌شوند.

 

طرح کنترل مجرمان حرفه‌ای

سرهنگ میکائیل قهرمانپور، رئیس پلیس آگاهی فرماندهی انتظامی استان قم با بیان اینکه مجرمی که زندان رفته و تحمل کیفر را گذرانده زیر پوشش طرح کنترل مجرمین حرفه‌ای قرار می‌گیرد، گفت: سه روز در هر ماه اجرای طرح صورت می‌گیرد که به صورت سراسری در کل استان است ولی مجری این طرح پلیس آگاهی است که با همکاری و همیاری پلیس پیشگیری شهرستان، کلانتری‌ها و پاسگاه‌ها اجرا می‌شود.

مجرمان در سطوح مختلف قرار دارند. برخی از مجرمان حرفه‌ای و خطرناک هستند که در سطح یک در نظر گرفته می‌شوند که از نظر امرار معاش و زندگی از سوی معاونت اطلاعات جنایی کنترل می‌شوند و برخی تعدد جرم دارند که سطح دو نامیده می‌شوند که در معاونت‌ها کنترل می‌شوند و برخی سطح سه هستند بنابراین کسانی که در سطح سه قرار دارند در سطح کلانتری‌ها و پاسگاه‌ها رسیدگی می‌شوند.

وی با اشاره به اطلاعات اراذل و اوباش گفت: بخش اصلی اراذل و اوباش به پلیس اطلاعات برمی‌گردد که شناسنامه و اطلاعات اراذل و اوباش را دارند و کنترل آنها را انجام می‌دهند.

طرح کنترل محکومان متواری

رئیس پلیس آگاهی فرماندهی انتظامی استان قم با اشاره به اجرای طرح کنترل محکومان متواری گفت: محکومان متواری کسانی هستند که باید تحمل کیفر داشته باشند ولی با ارائه وثیقه به مرخصی رفتند و در موعد مقرر به زندان بازنگشتند که با توجه به ضامن، موقعیت جغرافیایی و محل زندگی نسبت به دستگیری آنها اقدام می‌شود و به مقام قضایی برای گذراندن ادامه تحمل کیفری تحویل داده می‌شوند.

طرح دوم کنترل متهمان یا محکومان متواری است که این طرح در سراسر کشور اجرا می‌شود که نوع جرم این محکومان تفکیک شده و در اختیار معاونت‌های مختلف قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به دیگر امور در نظر گرفته شده برای زندانیان گفت: این بخش از سوی معاونت اجتماعی انجام می‌شود که افرادی که آمدند و از زندان آزاد شدند و کار و حرفه‌ای ندارند به مؤسسات معرفی می‌شوند تا زیر پوشش همان فروشگاه‌ها و مؤسسات قرار گیرند و امرار معاش کنند و به نوعی از چرخه جرم خارج شوند.

قهرمانپور با اشاره به نحوه کنترل مجرمان آزاد شده از زندان خاطرنشان کرد: به عنوان مثال زمانی که سرقت منزل در سطح استان افزایش پیدا می‌کند بررسی می‌شود کدام یک از زندانیان سارق منزل بودند و اکنون از زندان آزاد شدند. شرایط زندگی، کار و تأهل و امرار معاش او بررسی می‌شود تا مشخص شود به چرخه جرم برگشتند یا خیر؟ به نوعی کنترل مجرمین انجام می‌شود.

وی ادامه داد: تعدادی از مجرمان تحمل کیفری را گذراندند و یا اینکه متهم دوباره به چرخه جرم برگشته که مراقبت، کنترل و دستگیر می‌شود.

سازمان امور زندان‌ها برای اینکه کمکی به زندانیان داشته باشد شغل و یا پیشه‌ای برای  آنها در نظر می‌گیرد تا امرار معاش کنند و دوباره به چرخه جرم برنگردند.

مردم با اراذل و اوباش مشکل دارند زیرا با کارهای نادرست و خلاف قانون مجدداً امنیت مردم را سلب کنند. رئیس پلیس آگاهی فرماندهی انتظامی استان قم معتقد است: قانون وجود دارد و بیشتر از آن نمی‌توان اعمال قانون انجام داد که در این حوزه پایین‌ترین و بالاترین شدت جرم را در نظر می‌گیرند تا فرد به جرم برنگردد.

وی خاطرنشان کرد: ممکن است فردی بنا به عقیده شخصی خود بخواهد فرد مجرم به هیچ وجه از زندان آزاد نشود که این انتظار فراتر از قانون است.

وی با بیان اینکه آمار ورود و خروج زندانیان دریافت می‌شود گفت: بر اساس وظایف تفکیک و کنترل زندانیان صورت می‌گیرد که شغل، ضامن، محل زندگی، اطلاعات خاص فرد و زنده بودن یا فوت مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

تشکیل پرونده شخصیت برای متهمانان

بر اساس اصل ۱۵۶ قانون اساسی برای قوه قضائیه در کنار کشف، تعقیب و دستگیری و احقاق حقوق عامه، وظایفی مانند پیشگیری از وقوع جرم و اتخاذ اقدامات تأمینی و تربیتی نیز در نظر گرفته شده است.

سعید کاویانی، مدیر پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم خاطرنشان کرد: بر این اساس مهمترین وظیفه و رسالت دستگاه قضایی صیانت از جامعه و فرد است و بر این اساس بزه کار و بزه دیده هر دو دارای حقوقی هستند.

در ماده ۲۳۹ آیین نامه داخلی سازمان‌ها و همچنین دستورالعمل و شیوه نامه ارائه خدمات مراقبتی پس از خروج زندانیان آزاد شده پیش بینی شده است که هدف اصلی سیاست‌های قوه قضائیه را در سطح کلان در قالب کاهش جمعیت کیفری و کاهش ورودی زندان تبیین می‌کند تا از تکرار جرم جلوگیری شود.

وی خاطرنشان کرد: یک رسالت دیگر کمک به گمنامی فرد زندانی است تا زمانی که به جامعه برمی‌گردد بتواند با کمک‌ به او توانمندی کسب کند. باید در نظر داشت اگر فرد طرد شود بدون تردید زمینه ارتکاب جرم و ورود مجدد به زندان شکل می‌گیرد.

مدیر پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم با بیان اینکه پرونده شخصیت برای متهم تشکیل می‌‌شود، گفت: این امر کمک می‌کند که رفتار متهم در طول گذراندن محکومیت مدنظر قرار گیرد و به اتخاذ اقدامات، تدابیر و مهارت‌ها پس از خروج از زندان کمک می‌کند.

 

آموزش به زندانیان و صدور گواهی فنی و حرفه‌ای

وی با اشاره به ارائه آموزش‌هایی بر اساس قانون سازمان زندان‌ها و آیین نامه داخلی به متهمان گفت: بر این اساس دوره‌هایی زندانیان می‌گذرانند و گواهی‌های فنی و حرفه ای و تحصیلی برای آنها صادر می‌شود.

کاویانی معتقد است: رویکرد استفاده از ظرفیت جامعه و سمن‌ها و نهادهای دولتی وجود دارد تا بتوانیم مراقبت‌های پس از خروج را شکل بدهیم که به ما کمک می‌کند این نگاه تقویت شود.

وی با اشاره به روایتی از ائمه اطهار(ع) گفت: بر اساس این روایت باید از عمل شخص بیزاری کنیم نه خود فرد. بر این مبنا در بحث رویکرد جرم‌شناسی با جرم مبارزه می‌کنیم نه مجرم. پس باید کمک کنیم که مجرم اصلاح شود و به جامعه برگردد.

مدیر پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم با بیان اینکه اقدامات پس از خروج از زندان به دو دسته تقسیم می‌شود، گفت: بخشی مراقبت‌های امنیتی انتظامی است که باید دستگاه‌های ناظر وظایف خود را حفظ کنند که اگر اقدامات تأمینی، تربیتی و دوره‌ها در زندان تأثیرات جدی نداشت از ارتکاب جرایم این افراد با رصد و نظارت بر عملکرد آنها از طریق مراجع انتظامی و دیگر مراجع جلوگیری کنند که در راستای صیانت از خود فرد و جامعه است.

به گفته وی نوع دیگر اقدامات حمایتی پس از خروج ناظر بر حمایت فرد و خانواده‌اش است. با توجه به رصد رفتار متهم در زندان بر اساس دستورالعمل این شیوه‌نامه در زندان اطلاع‌رسانی می‌شود و پس از خروج و تحمل کیفر می‌توانند از خدمات حمایتی استفاده کنند.

 

شرایط بهره‌مندی از حمایت‌ها و مراقبت‌های پس از خروج متهمان

کاویانی با اشاره به شرایط بهره‌مندی از حمایت‌ها و مراقبت‌های پس از خروج متهمان گفت: بر اساس این شیوه‌نامه افراد باید بیشتر از سه ماه محکومیت کیفری داشته باشند و ظرف مدت یک سال از آزادی از زندان این تقاضا را از مراکز مراقبت پس از خروج داشته باشند تا از این حمایت‌ها بهره‌مند شوند.

وی خاطرنشان کرد: این حمایت‌ها ناظر بر شخص متهم و خانواده‌اش است و متهم پس از آزادی به مراکز حمایت پس از خروج مراجعه می‌کند و شرایط بررسی می‌شود و به مدت دو سال زیر پوشش قرار می‌گیرند و حوزه مشاوره و روانشناسی، درمانی، بیمه و خدمات حمایتی برای آنها پیش‌بینی شده است.

مدیر پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم با اشاره به افرادی که در زندان دوره‌های فنی و حرفه‌ای را گذراندند و گواهی تحصیلی دریافت کردند، عنوان کرد: این افراد که رفتار و کردار مناسب از خود بروز دادند می‌توانند از خدمات پس از خروج از نظر تسهیلات بانکی و وام‌های بلند مدت تا ۳۰ میلیون تومان بهره‌مند شوند.

 

اقدامات مراقبتی الزامی برای فرد

 وی یک سری از اقدامات مراقبتی را الزامی عنوان کرد و افزود: گذراندن یک سری از کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی و مشاوره تا دو سال برای فرد و خانواده او الزامی است. برای کمک به بازاجتماعی شدن فرد مددجو است و توانمندی فرد را احیا و به او کمک می‌کند رابطه صحیح با جامعه داشته باشد.

کاویانی تصریح کرد: نباید از نقش تشکل‌های مذهبی، نهادهای دینی و سمن‌ها غافل شویم بدون تردید آنها می‌توانند کمک شایسته‌ای به تسریع در آزادی محکومان جرایم غیر عمدی به ویژه مالی داشته باشند یا در زمینه دریافت رضایت همکاری کنند.

وی یادآور شد: سمن‌ها نقش بی بدیلی در حوزه سرمایه اجتماعی دارند و به بازاجتماعی شدن افراد کمک می‌کنند. مددجویانی که پرونده شخصیتی آنها تکمیل است و شرایط ویژه بهره‌مندی از خدمات اجتماعی دارند به عنوان مثال محکومیتش غیر عمدی بوده یا اینکه سابقه خاصی نداشته بتوانیم از ظرفیت این تشکل‌ها استفاده و کمک کنیم که با بهره‌مندی از مراقبت‌های پس از خروج بتوانند به آغوش جامعه بازگردند.

مدیر پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم رصد وضعیت فرد در قالب سلامت جسم، روح و روان فرد را اولویت در طول این دو سال ذکر کرد و افزود: کسانی که می‌خواهند از حمایت مرکز مراقبت‌های پس از خروج بهره مند شوند به طور ضروری باید دوره‌های مشاوره و غربالگری را بگذرانند تا اطمینان حاصل شود که به دام اعتیاد یا دیگر آسیب‌ها گرفتار نشدند.

مددجویان مهارت‌های فرزند پروری، ارتباط با دیگران، اعتماد به نفس را دریافت می‌کنند و خدمات مشاوره‌ای از نظر روانکاوی، روانشناختی و روانپزشکی ارائه می‌شود تا سلامت روانی مددجو تضمین شود.

وی تصریح کرد: مددجویانی که در زندان اشتغالی فرا نگرفتند پس از خروج می‌توانند دوره‌های فنی و حرفه‌ای را بگذرانند و از این خدمات در قالب وام‌های اشتغال بلند مدت بهره‌مند شوند.

کاویانی با اشاره به بازدید کمیته ویژه‌ای با موافقت مددجو از محل استقرار فرد گفت: این بازدید در راستای رصد وضعیت اقتصادی، بهداشتی، روانی و اجتماعی خانواده فرد صورت می‌گیرد تا برای خود یا فرزندانش بتواند خدمات دیگری دریافت کند.

وی عنوان کرد: معرفی نامه لازم به فرد ارائه می‌شود تا بتواند حتی المقدور از ظرفیت نهادها و سازمان‌های حمایتی مانند کمیته امداد یا بهزیستی بهره‌مند شود و مانع از لغزش مجدد او شود.

زندانیان می‌توانند دوره‌های اشتغال را بگذرانند تا زمینه‌های اشتغال و فراگیری مهارت برای آنها فراهم شود تا پس از خروج از زندان با توجه به وضعیت خود و پرونده شخصیتی که برای این افراد شکل گرفته بتوانند مهارت‌های لازم را برای برقراری ارتباط با خانواده و اجتماع به دست آورند.

رویکرد چنین اقداماتی این است که فرد در شرایط گمنامی وارد جامعه شده و به بازاجتماعی شدن او کمک شده و زمینه بازگشت مجدد فرد به زندان کمرنگ شود.

اراذل و اوباش نیز مانند دیگر مجرمان زمان محکومیت خود را می گذرانند ولی برای حفظ آرامش و امنیت عمومی جامعه به عنوان مطالبه مردمی لازم است تدابیر بیشتری برای کنترل و نظارت این افراد وجود داشته باشد البته نباید توقع اجرای حکمی فراتر از قانون را داشت.